Úrskurður yfirskattanefndar

Ár 2026, mánudaginn 23. mars, er tekið fyrir mál nr. 82/2025; kæra A ehf., dags. 18. mars 2025, vegna álagningar opinberra gjalda gjaldárin 2019, 2020 og 2021. Í málinu úrskurða Þórarinn Egill Þórarinsson, Gerður Guðmundsdóttir og Bjarnveig Eiríksdóttir. Upp er kveðinn svofelldur

ú r s k u r ð u r :

I.

Með kæru, dags. 18. mars 2025, hefur kærandi skotið til yfirskattanefndar úrskurði ríkisskattstjóra, dags. 20. desember 2024, um endurákvörðun opinberra gjalda kæranda gjaldárin 2019, 2020 og 2021 og virðisaukaskatts árin 2018 og 2019. Snýr efnislegur ágreiningur málsins einkum að gjaldfærðum kostnaði í skattskilum kæranda fyrir rekstrarárin 2018, 2019 og 2020, þar með talið gjaldfærðum kostnaði vegna ferðakostnaðar, framkvæmda við mannvirki og kostnaði vegna bæjarhátíðar, en einnig varðar málið færslu framvirkra samninga í skattskilum kæranda og lækkun á innskatti. Með úrskurðinum hækkaði ríkisskattstjóri stofn kæranda til tekjuskatts um 36.541.140 kr. gjaldárið 2019, um 36.839.922 kr. gjaldárið 2020 og um 38.793.420 kr. gjaldárið 2021. Þá hækkaði stofn kæranda til staðgreiðslu og tryggingagjalds um 892.320 kr. fyrsta árið og um 1.031.580 kr. annað árið. Loks lækkaði ríkisskattstjóri innskatt kæranda um 3.922.595 kr. rekstrarárið 2018 og um 4.152.897 kr. rekstrarárið 2019.

Í kæru er þess aðallega krafist að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Til vara er gerð krafa um að felldar verði úr gildi breytingar ríkisskattstjóra er snúa að tilfærslu framvirkra samninga að fjárhæð 4.413.437 kr. í skattframtali 2020 og 38.794.230 kr. í skattframtali 2021, að felld verði úr gildi lækkun á gjaldfærðum kostnaði sem nemur 36.443.893 kr. gjaldárið 2019 og 32.565.255 kr. gjaldárið 2020 og að felld verði úr gildi lækkun á innskatti að fjárhæð 3.922.595 kr. rekstrarárið 2018 og um 4.152.897 kr. rekstrarárið 2019. Ennfremur er gerð krafa um að fallið verið frá beitingu álags á meinta vantalda tekjustofna, oftalinn innskatt og staðgreiðslu. Þrautavarakrafa kæranda snýr aðeins að niðurfellingu álags. Í öllum tilfellum er gerð krafa um að kæranda verði úrskurðaður málskostnaður til greiðslu úr ríkissjóði, sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, með áorðnum breytingum. 

II.

Tildrög málsins eru þau að í framhaldi af athugun ríkisskattstjóra á bókhaldi og skattskilum kæranda rekstrarárin 2016, 2017, 2018 og 2019, sbr. m.a. bréf ríkisskattstjóra til móðurfélags kæranda, dags. 19. október 2020, fundi með fyrirsvarsmönnum kæranda og frekari bréfaskipti milli ríkisskattstjóra og kæranda, endurákvarðaði ríkisskattstjóri opinber gjöld kæranda gjaldárið 2018 og virðisaukaskatt kæranda árið 2017 með úrskurði, dags. 14. desember 2023. Lutu breytingar ríkisskattstjóra að lækkun gjaldfærðs rekstrarkostnaðar og innskatts í skattskilum félagsins rekstrarárið 2017, auk þess sem ríkisskattstjóri hækkaði tryggingagjald kæranda gjaldárið 2018. Kærandi kærði úrskurð þennan til yfirskattanefndar með kæru, dags. 12. mars 2024, og kvað nefndin upp úrskurð sinn 26. september 2024, sbr. úrskurð nr. 119/2024. Með bréfi, dags. 22. nóvember 2024, boðaði ríkisskattstjóri kæranda endurákvörðun opinberra gjalda félagsins gjaldárin 2019, 2020 og 2021 og virðisaukaskatts árin 2019 og 2020. Boðuðum breytingum var andmælt með bréfi kæranda, dags. 10. desember 2024. Með úrskurði um endurákvörðun, dags. 20. desember 2024, hratt ríkisskattstjóri boðuðum breytingum í framkvæmd.

Í úrskurðinum gerði ríkisskattstjóri grein fyrir helstu réttarheimildum sem á reyndi og rakti í því sambandi ákvæði 7. gr., 31. gr., 33. gr., 37. gr. og 2. mgr. 91. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, en einnig gerði ríkisskattstjóri grein fyrir 6. og 8. gr. laga nr. 45/1994, um bókhald, 15. og 16. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, 5., 7., 16. og 20. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, 1., 6. og 8. gr. laga nr. 113/1990, um tryggingagjald, og ákvæðum reglugerðar nr. 483/1994, um frádrátt frá tekjum af atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi (nú reglugerð nr. 1300/2021). Kom fram að málið varðaði réttmæti gjaldfærðs rekstrarkostnaðar í skattskilum kæranda árin 2019, 2020 og 2021 en við athugun ríkisskattstjóra á skattskilum kæranda og tengdra félaga hefði m.a. komið í ljós að kærandi hefði í mörgum tilvikum gjaldfært kostnað sem væri ekki frádráttarbær samkvæmt 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003 og í sumum tilvikum með réttu tilheyrt öðrum tengdum félögum. Í þeim tilvikum væri ekki annað séð en að stofnað hefði verið til þessa kostnaðar vegna rekstrarhagsmuna samstæðunnar sem slíkrar og hefði hann því ekki tengst tekjuöflun kæranda, svo sem áskilið væri í 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003.

Í kæru gerir kærandi fyrst athugasemdir við meðferð málsins og telur að ríkisskattstjóri hafi brotið gegn ákvæðum 9., 10., 12. og 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, svo sem nánar er rakið í kæru. Þá eru tilgreindar röksemdir við einstaka liði í úrskurði ríkisskattstjóra. Verður núna gerð grein fyrir breytingum ríkisskattstjóra samkvæmt hinum kærða úrskurði og röksemdum kæranda varðandi einstaka liði sem deilt er um fyrir yfirskattanefnd:

2.1 Framvirkir samningar

Ríkisskattstjóri hækkaði fjárhæð í reit 4390 í skattframtali kæranda árið 2020 um 4.413.437 kr. þannig að hún varð 328.736.671 kr. og lækkaði fjárhæð í reit 4391 í skattframtali árið 2021 um 38.793.420 kr. þannig að hún varð 328.736.671 kr. Var rakið að kærandi hefði nýtt reiti 4390 og 4391 í skattframtali til að leiðrétta skattstofn sinn sem næmi breytingu á stöðu framvirkra samninga í upphafi og lok árs. Nánar tiltekið hefði kærandi fært stöðu framvirkra samninga í árslok til tekna 324.323.234 kr. í reit 4390. Ári síðar hefði staða í upphafi árs verið leiðrétt til gjalda 367.530.091 í reit 4391. Hefði kærandi skýrt þetta þannig að um væri að ræða stöðu á opnum afleiðusamningum, en kærandi gerði upp í evrum og þyrfti að umreikna tekjur og gjöld yfir í íslenskar krónur við skattskil. Taldi ríkisskattstjóri að upphafsstaða ársins ætti í öllum tilvikum að vera sama og lokastaða ársins á undan. Upphafsstaða þessi væri efnahagsstærð sem ætti aldrei að hafa verið færð í rekstri þess árs. Í reit 4390 hefði kærandi svo fært uppreiknaða lokastöðu ársins miðað við gengi þess árs sem talið hefði verið fram fyrir en þar með leiðréttist skattstofn kæranda sem næmi breytingu ársins. Í skattframtali ársins 2021 hefðu 789.249.531 kr. verið færðar í reit 4391 sem lokastaða ársins og gerði ríkisskattstjóri ekki athugasemdir við þá fjárhæð.

Kærandi byggir á því að forsendur ríkisskattstjóra um þennan lið gangi ekki upp því umræddar fjárhæðir séu alltaf óbreyttar í evrum. Samþykkt sé að ríkisskattstjóri geti hækkað stöðu framvirkra samninga í skattframtali 2020 þar sem umreikningur hafi átt að miða við meðalgengi ársins en ríkisskattstjóri verði þá einnig að leiðrétta samsvarandi fjárhæð í reit 3990 svo að gjaldabreytingin hafi ekki áhrif á skattstofna kæranda. Því sé með öllu hafnað að ríkisskattstjóri geti leiðrétt fjárhæðina í skattframtali 2021 til að láta hana stemma við árslokastöðu 2019. Sé alveg skýrt samkvæmt 2. mgr. 91. gr. laga nr. 90/2003 að tekjur og gjöld á hverju ári skuli umreikna í íslenskar krónur miðað við meðalgengi reikningsársins en það hafi verið gert í skattframtali 2021 og því geti ríkisskattstjóri ekki hækkað þá fjárhæð til að „tengja“ hana við fjárhæðina í skattframtali 2020. Þá eigi gengismunur vegna umreiknings í íslenskar krónur ekki að hafa áhrif á tekjur í rekstrarreikningi kæranda, sbr. c-lið 2. mgr. 91. gr. laga nr. 90/2003, en í úrskurðinum hafi ríkisskattstjóri framkvæmt breytingar sem leiði til breytinga á skattstofni kæranda, þ.e. með því að framkvæma ekki samsvarandi leiðréttingar á hagnaði kæranda samkvæmt ársreikningi. Samkvæmt 1. mgr. 12. gr. og 3. mgr. 16. gr. laga nr. 90/2003 skuli fara með hagnað eða tap af uppgjöri hvers kyns afleiðusamninga sem söluhagnað í skattalegu tilliti við endanlegt uppgjör þeirra, sbr. úrskurð yfirskattanefndar nr. 160/2019 og ákvarðandi bréf ríkisskattstjóra nr. 8/2001.

2.2 Gjaldfærður rekstrarkostnaður

2.2.1 Framkvæmdir við mannvirki

Ríkisskattstjóri lækkaði gjaldfærðan rekstrarkostnað vegna framkvæmda við húsnæði kæranda sem notað hafði verið fyrir þurrkun. Nam lækkunin 2.084.242 kr. rekstrarárið 2018 og færði ríkisskattstjóri í eignaskrá endurbætur að fjárhæð 2.173.989 kr. Þá færði ríkisskattstjóri kæranda til gjalda 6% fyrningu 130.439 kr. Sömuleiðis lækkaði ríkisskattstjóri gjaldfærðan rekstrarkostnað kæranda rekstrarárið 2019 um 2.337.860 kr. og færði í eignaskrá endurbætur að fjárhæð 2.173.989 kr. Þá gjaldfærði ríkisskattstjóri 6% fyrningu 138.770 kr. Mat ríkisskattstjóri sem svo að ekki hefði verið um viðhald húsnæðisins að ræða heldur endurbætur og því hefði átt að eignfæra kostnaðinn en ekki gjaldfæra. Líta þyrfti heildstætt á framkvæmdirnar en að mati ríkisskattstjóra væri um framhald á endurbótum hússins frá fyrri árum að ræða miðað við upplýsingar úr fyrirliggjandi tímaskýrslum.

Í kæru er tekið fram að fram til ársins 2017 hafi átt sér stað talsverðar endurbætur á umræddu húsnæði sem hafi verið eignfærðar hjá kæranda. Láðst hafi að eignfæra nokkra reikninga á árinu 2017 sem ríkisskattstjóri hafi úrskurðað um 14. desember 2023. Á árinu 2017 hefði kærandi einnig hafið byggingu á fiskvinnsluhúsnæði sem m.a. hafi tengst þurrkuninni en öll sú bygging hafi verið eignfærð hjá kæranda. Í kjölfarið hafi kærandi staðið í viðhaldi á þurrkuninni sem ríkisskattstjóri telji nú að séu endurbætur. Hafi rannsókn ríkisskattstjóra verið verulega ábótavant en ríkisskattstjóri hafi ekki lagt mat á fylgiskjöl eða skýringar kæranda heldur ákveðið að atvik séu með öðrum hætti en sölureikningar beri með sér. Virðist ríkisskattstjóri draga þá ályktun að þar sem úrskurðað hafi verið um endurbætur vegna fyrra gjaldárs þurfi embættið ekki að leggja mat á hvaða framkvæmdir hafi átt sér stað og hvers eðlis þær hafi verið. Sölureikningar séu m.a. vegna viðgerða á biluðum hurðum og málningarvinnu sem bendi til hefðbundins viðhalds.

2.2.2 Bókhaldslykill 39500 – Ferðakostnaður

2.2.2.1 Fylgiskjal 1900001588

Ríkisskattstjóri felldi niður gjaldfærðan ferðakostnað samkvæmt þessum lið að fjárhæð 189.033 kr. rekstrarárið 2018 vegna H. Samkvæmt kæranda hefði H verið starfsmaður kæranda um tíma en farið að kanna aðstæður í tengslum við umbótaverkefni hjá fiskvinnslu S í Bandaríkjunum og ráðið sig þangað. Byggði ríkisskattstjóri á því H hefði ekki verið starfsmaður kæranda á árunum 2018-2022 en verið starfsmaður þeirrar samstæðu sem kærandi tilheyrði. Væri kostnaðurinn því ekki frádráttarbær hjá kæranda.

Í kæru er því borið við að kostnaðurinn tengist könnun á aðstæðum vegna mögulegra fjárfestinga móðurfélags kæranda í fiskvinnslu S. H hafi verið starfsmaður dótturfélags kæranda og stjórnandi hjá móðurfélagi kæranda en þar sem verkefnið hafi tengst móðurfélaginu hafi kostnaðurinn átt að gjaldfærast þar. Ríkisskattstjóri hafi hins vegar hvorki framkvæmt samsvarandi breytingu á skattskilum móðurfélagsins né fallið frá boðuðum breytingum með vísan til þess að kærandi og móðurfélagið væru samsköttuð. Væri sú niðurstaða embættisins órökrétt og órökstudd en ríkisskattstjóri hafi öll gögn um ferðina, þ.m.t. um viðskiptalegan tilgang og önnur gögn sem sýni fram á réttmæti gjaldfærslu kostnaðarins hjá móðurfélaginu.

2.2.2.2 Fylgiskjöl 1900000054 og 1900000217

Ágreiningsefni samkvæmt þessum lið er sú niðurstaða ríkisskattstjóra að lækka gjaldfærðan rekstrarkostnað kæranda rekstrarárið 2018 um 362.275 kr. Samkvæmt kæranda hefði verið um að ræða ferða- og risnukostnað vegna ferðar M og K til að vera viðstödd vígslu skipa sem hefði farið fram í Þýskalandi. Tók ríkisskattstjóri fram að samkvæmt rekstrarreikningi kæranda gjaldárið 2018 hefðu rekstrartekjur kæranda verið 106.837.000 evrur en þar af hefði félagið átt viðskipti við tengda aðila fyrir 104.832.000 evrur. Ætti kærandi því ekki í miklum viðskiptum við þriðju aðila. Þá taldi ríkisskattstjóri að þótt ferðir væru sem í eðli sínu væru skemmti- eða orlofsferðir viðkomandi ferðalanga væru að einhverju leyti nýttar í þágu rekstrar væri ekki þar með sagt að kostnaður vegna ferðarinnar væri frádráttarbær. Ennfremur vísaði ríkisskattstjóri til þess að skipin væru í eigu þýska félagsins F GmbH sem væri hluti af þeirri samstæðu sem kærandi tengdist. Var það niðurstaða ríkisskattstjóra að um skemmtiferð hefði verið að ræða hjá stjórnarmanni kæranda og stórum hluthafa, sem hefði einnig verið starfsmaður, og kostnaðurinn ekki frádráttarbær hjá kæranda.

Í kæru er fyrst vikið almennt að skipavígslum í löngu máli og rakið hvers konar viðburðir það séu, en nafngiftarathafnir séu sambærilegir viðburðir og sjávarútvegssýningar eða aðrir slíkir viðburðir. Niðurstaða ríkisskattstjóra taki ekki mið af rekstrarlegum veruleika kæranda og hvaða hagsmuni kærandi sé að vernda en tilvísun ríkisskattstjóra til viðskipta við tengda aðila hafi enga þýðingu varðandi frádráttarbærni kostnaðar. Hagsmunir kæranda séu fólgnir í því að auglýsa sig, styrkja tengsl við þriðju aðila sem kaupi á endanum vörur kæranda þó þær séu almennt seldar af tengdum félögum til þessara aðila. Sé þetta ekki ósvipað því þegar stór alþjóðleg fyrirtæki auglýsi vörur sínar sem séu seldar almenningi í gegnum smásala í hverju landi fyrir sig. Kostnaður vegna vígslu skipanna sé frádráttarbær hjá kæranda en M og K hafi sinnt tengslamyndun fyrir kæranda, enda hafi mörgum beinum og óbeinum viðskiptavinum kæranda verið boðið á viðburðinn.

2.2.2.3 Fylgiskjal 1900000295

Ríkisskattstjóri lækkaði gjaldfærðan rekstrarkostnað samkvæmt þessum lið um 150.120 kr. rekstrarárið 2018 en kostnaður mun hafa stafað frá ferð T til Kanada til fundar við N Group vegna hugsanlegra kaupa kæranda á hlutum í félaginu. Að sögn kæranda hafi T verið ráðgjafi kæranda. Ríkisskattstjóri tók fram að T hefði verið skipstjóri í sérfræðiverkefnum hjá félagasamstæðunni og því tilheyrði kostnaðurinn samstæðunni en ekki kæranda. Þá vísaði ríkisskattstjóri til úrskurða yfirskattanefndar nr. 117/2024 og 119/2024.

Kærandi finnur að rökstuðningi í úrskurði ríkisskattstjóra en embættið telji kostnaðinn tilheyra samstæðu kæranda án þess að rökstyðja það sérstaklega. Sé ljóst að T sé að fara í vinnuferð fyrir hönd kæranda en hann sé ekki að ferðast með fjölskyldu sinni eða annað slíkt. Þá upplýsi ríkisskattstjóri ekki hvaða öðrum félögum kostnaðurinn gæti tilheyrt eða hvers vegna önnur félög ættu að hafa hagsmuni af því að kærandi ráði sér ráðgjafa til að skoða fjárfestingarmöguleika.

2.2.2.4 Fylgiskjal 300000980

Gjaldfærður rekstrarkostnaður kæranda lækkaði samkvæmt þessum lið um 161.386 kr. rekstrarárið 2018 með úrskurði ríkisskattstjóra. Komið hefði fram af hálfu kæranda að P hefði verið yfirvélstjóri á skipi og búið á höfuðborgarsvæðinu. Samkomulag hefði verið gert um að kærandi myndi greiða hluta ferðakostnaðar í löndunarstoppum til þess að njóta starfskrafta P. Væri því um að ræða ferðakostnað og starfsmannatengdan kostnað kæranda. Vísaði ríkisskattstjóri til þess að samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 145/1994, um bókhald, skyldi sérhver færsla í bókhaldi byggð á áreiðanlegum og fullnægjandi gögnum sem rekja mætti til viðskiptanna. Umrætt fylgiskjal væri tölvupóstur frá P þar sem hann segðist hafa greitt tilteknar fjárhæðir vegna flugs. Væru lagakröfur um áreiðanleg gögn því ekki uppfylltar.

Í kæru er því borið við að ýmist hafi kostnaður vegna P verið greiddur beint af kæranda eða af P sem hefði svo rukkað kæranda. Sé því um að ræða ferðakostnað sem sé frádráttarbær með vísan til 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003.

2.2.2.5 Fylgiskjöl 1900008960, 1900009173, 1900009174 og 1900009537

Undir þessum lið lækkaði ríkisskattstjóri gjaldfærðan rekstrarkostnað kæranda um 1.302.842 kr. rekstrarárið 2018. Samkvæmt kæranda hefði verið um að ræða ferða- og risnukostnað vegna ferðar á vígslu skips í Frakklandi. Þeir sem hefðu farið í ferðina hefðu verið M framkvæmdastjóri, K hluthafi, C skipstjóri og maki hans, D vélstjóri hjá kæranda og maki hans og E og maki hans. Hefði kærandi gengist við því að kostnaður vegna maka væri ekki frádráttarbær en hann næmi 497.366 kr. Ríkisskattstjóri hafnaði gjaldfærslu kostnaðarins með sömu rökum og áður um viðskipti kæranda við tengda aðila og að skipið væri í eigu fransks félags. Þá væri að hluta til um að ræða kostnað vegna starfsmanns systurfélags kæranda á árinu 2018.

Kærandi áréttir í kæru að ferð á vígslu skipsins hafi verið í rekstrarlegum tilgangi en fjöldi viðskiptamanna og væntra kaupenda sjávarafurða hafi mætt á viðburðinn. Telji kærandi ríkisskattstjóra hafa myndað sér skoðun í upphafi og kviki ekki frá henni sama hvað dynji á. Það að mökum hafi verið boðið með skipti ekki máli en starfsmenn kæranda hefðu farið hvort sem makar væru með eða ekki. Í tilviki starfsmanna kæranda sé um að ræða frádráttarbæran ferðakostnað en í tilviki starfsmanns systurfélags kæranda sé um frádráttarbæran kostnað vegna risnu að ræða.

2.2.2.6 Fylgiskjal 1900009379

Ríkisskattstjóri lækkaði gjaldfærðan rekstrarkostnað samkvæmt þessum lið um 157.354 kr. rekstrarárið 2018 (að teknu tilliti til kreditreiknings vegna afbókunar að fjárhæð 19.720 kr.). Kostnaður hefði verið vegna ferðar sem pöntuð hefði verið fyrir F og G á vígslu skips, en þau hefðu hætt við ferðina og lægi fyrir kreditreikningur frá ferðaskrifstofu vegna afbókunarinnar. Ríkisskattstjóri hafnaði gjaldfærslunni með því að hvorki F né G hefðu verið starfsmenn kæranda en F hefði verið starfsmaður systurfélags kæranda. Skýringar um viðskiptalegan tilgang hefðu verið mjög á almennum nótum en ríkisskattstjóra virtist sem um hefði verið að ræða skemmti- og orlofsferð.

Kærandi ber því við að um sé að ræða viðskiptavin kæranda sem tilheyri annarri samstæðu en kæranda. Þá sé risna vegna boðsferðar viðskiptamanns eðlilegur hluti af starfsemi kæranda og kostnaður þar að lútandi frádráttarbær.

2.2.2.7 Fylgiskjal 1900011298

Kostnaður sem deilt er um í þessum lið er að fjárhæð 156.298 kr. rekstrarárið 2018 en samkvæmt kæranda væri um það að ræða að reikningar hefðu borist á kennitölu móðurfélagsins en tilheyrt kæranda. Í stað þess að óska eftir leiðréttingum hefði kostnaðurinn verið bókaður á biðreikning og rukkaður á rétt félag. Um væri að ræða ferðakostnað vegna vígslu skips en kostnaðurinn varðaði M, K, C og maka og D og maka, sbr. umfjöllun í kafla 2.2.2.5 hér að framan. Um þennan lið vísar kærandi um röksemdir til fyrri umfjöllunar í kæru um skipavígsluathafnir.

2.2.2.8 Fylgiskjal 300001477

Ríkisskattstjóri felldi niður gjaldfærðan kostnað að fjárhæð 152.425 kr. rekstrarárið 2018 en tilefni ferðar mun samkvæmt kæranda hafa verið annars vegar fundur með U í Bretlandi og hins vegar stjórnarfundur í Þýskalandi og væri í báðum tilvikum um að ræða hótelkostnað fyrir M. Hafnaði ríkisskattstjóri gjaldfærslu kostnaðar með því að U væri í óbeinni eigu systurfélags móðurfélags kæranda. Þá tiltók ríkisskattstjóri að stjórnarmenn kæranda hefðu einnig setið í stjórn móðurfélagsins og tengds félags. Einnig hefðu svör kæranda verið almenns eðlis og ekki hefðu verið lögð fram gögn um fundina, s.s. fundaboð, dagskrá fundar o.s.frv.

Í kæru er bent á að allur persónulegur kostnaður M hafi verið dreginn frá og eftir standi aðeins hótelkostnaður sem hafi verið gjaldfærður. Niðurstaða ríkisskattstjóra sé ekki nægilega rökstudd. Verði ekki séð að nokkru máli skipti hvort stjórnarmenn kæranda hafi setið í stjórnum annarra félaga líka. Ríkisskattstjóri setji alltaf fram sömu röksemdir um að skýringar séu almennar og ónákvæmar, sem sé ekki rétt. Engin skylda sé til að halda upp á dagskrá funda eða fundarboð, enda ekki um að ræða hluta af bókhaldsgögnum. Þá séu fundarboð ekki send formlega í bréfpósti heldur geti verið boðað til fundar símleiðis eða öðrum leiðum. Er tekið fram í kærunni að boðað hafi verið til fundarins í Þýskalandi símleiðis en meðfylgjandi kærunni sé afrit af dagskrá fundar með U í Bretlandi. Beri kostnaðurinn með sér að vera vegna vinnuferðar en ekki skemmtiferðar.

2.2.2.9 Fylgiskjal 1900001926, 1900001927 og 1900001928

Gjaldfærður kostnaður samkvæmt þessum lið að fjárhæð 529.848 kr. rekstrarárið 2018, sem ríkisskattstjóri felldi niður með úrskurði sínum, var samkvæmt kæranda vegna ferðar á vígslu skips, en ferðalangar hefðu verið J útgerðarstjóri kæranda, M, K, V, Y starfsmaður á verkstæði, R hluthafi og maki hennar. Eru röksemdir ríkisskattstjóra að mestu þær sömu og röksemdir um aðra liði sem varða ferðir á vígsluathafnir skipa. Tók ríkisskattstjóri fram að Y og R hefðu verið börn M og K. Væri því um að ræða þrjá starfsmenn og maka þeirra, hluthafa og börn og tengdabörn. Gæti því ekki verið um frádráttarbæra risnu að ræða en ríkisskattstjóra virtist sem um hefði verið að ræða fjölskyldu- og skemmtiferð. Þá væri skipið í eigu bresks félags í óbeinni eigu tengds félags.

Viðbárur kæranda í kæru til yfirskattanefndar eru þær sömu og um aðra liði hér að framan þar sem deilt er um frádráttarbærni kostnaðar vegna ferða á skipavígslur. Bendir kærandi þar að auki á að ekki tíðkist að taka samstarfsfólk í fjölskylduferðir en V sé ekki hluti af fjölskyldu M. Geti röksemdir ríkisskattstjóra um fjölskylduferð því að minnsta kosti ekki átt við um kostnað vegna V.

2.2.3 Tónleikar

Með úrskurði sínum lækkaði ríkisskattstjóri gjaldfærðan kostnað vegna bæjarhátíðar á árunum 2018 og 2019 sem færður hefði verið undir fjórum mismunandi bókhaldslyklum í bókhaldi kæranda. Með vísan til úrskurðar yfirskattanefndar nr. 119/2024, sem varðaði hliðstæð útgjöld kæranda vegna ársins 2017, vísaði ríkisskattstjóri til þess að ekki væri önnur leið tæk en að áætla frádráttarbæran hluta framlags kæranda til hátíðarinnar sem auglýsinga- eða markaðskostnaðar að álitum. Var það niðurstaða ríkisskattstjóra að lækka gjaldfærðan kostnað og innskatt um helming og felldi ríkisskattstjóri niður í skattskilum kæranda árin 2018 og 2019 gjaldfærðan kostnað að fjárhæð 31.198.070 kr. fyrra árið og 30.227.395 kr. seinna árið. Þá felldi ríkisskattstjóri niður innskatt að fjárhæð 3.922.595 kr. árið 2018 og 4.112.591 kr. árið 2019 í virðisaukaskattsskilum félagsins.

Í kæru er því borið við að útgjöld vegna tónleika séu frádráttarbær að fullu. Kærandi sé ósammála úrskurði yfirskattanefndar nr. 119/2024 en kærandi telji hann í andstöðu við dóm Hæstaréttar Íslands í máli nr. 3/1997 þar sem staðfest hafi verið að kostnaður vegna hljómsveitarinnar GCD hafi verið frádráttarbær hjá Vífilfelli vegna auglýsingagildis. Að mati kæranda beri að túlka úrskurð yfirskattanefndar nr. 119/2024 þannig að helmingur þess kostnaðar sem falli til við bæjarhátíð sé frádráttarbær en allur kostnaður vegna tónleikahalds á hátíðinni sé frádráttarbær.

2.3 Innskattur vegna æfingahjóls

Ríkisskattstjóri lækkaði innskatt kæranda rekstrarárið 2019 um 40.306 kr. sem var til kominn vegna kaupa á líkamsræktarhjóli ætluðu til nota fyrir áhöfn um borð í skipi. Taldi ríkisskattstjóri að kæranda væri óheimilt að færa innskatt vegna hjólsins, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988.

Kærandi gerir þær athugasemdir við þennan lið í úrskurði ríkisskattstjóra að um sé að ræða afþreyingu til heilsubótar fyrir starfsmenn kæranda og því sé þetta starfsmannatengdur kostnaður, sbr. 3. gr. reglugerðar nr. 1300/2021. Eðli máls samkvæmt sé staðan sú að starfsmenn geti ekki gengið eða sinnt eðlilegri hreyfingu þar sem þeir séu fastir um borð í skipi. Mikilvægt sé fyrir heilsu starfsmanna að hafa aðgang að líkamsræktartæki og sé því um að ræða tæki sem hafi beina tengingu við sölu á vörum og skattskyldri þjónustu. Ætti kæranda því að vera heimilt að innskatta kaup á hjóli.

2.4 Álag

Ríkisskattstjóri rakti að það væri mat embættisins að slíkar annmarkar hefðu verið á skattframtölum kæranda að fullt tilefni væri til álagsbeitingar samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003. Nam fjárhæð álags 9.120.004 kr. gjaldárið 2019, 9.192.959 kr. gjaldárið 2020 og 9.698.355 kr. gjaldárið 2021. Þá ákvarðaði ríkisskattstjóri kæranda 10% álag á oftalinn innskatt samkvæmt 1. mgr. 27. gr. laga nr. 50/1988. Nam fjárhæð álags 392.260 krt. tekjuárið 2018 og 415.290 kr. tekjuárið 2019. Loks ákvarðaði ríkisskattstjóri kæranda 10% álag að fjárhæð 32.962 kr. rekstrarárið 2018 og 38.107 kr. rekstrarárið 2019 á vangoldna staðgreiðslu samkvæmt 2. mgr. 28. gr. laga nr. 45/1987. Þessu til viðbótar voru kæranda reiknaðir dráttarvextir á vangreitt tryggingagjald, sbr. 1. mgr. 10. gr. og 2. mgr. 13. gr. laga nr. 113/1990.

Í kæru til yfirskattanefndar eru gerðar athugasemdir við álagsbeitingu ríkisskattstjóra almennt en einnig eru gerðar sérstakar athugasemdir við beitingu álags í tengslum við breytingar á staðgreiðslu og tryggingagjaldi vegna fæðishlunninda, en þar er tilgreint að kærandi hefði verið í góðri trú um að umfang fæðishlunninda væri „innan þeirra marka sem sett væru á grundvelli skattmatsreglna“, svo sem segir í kæru, en einnig megi fella niður álag með vísan til langs málsmeðferðartíma. Grundvöllur álagsbeitingar sé sök þar sem um refsikennd viðurlög sé að ræða en í málinu séu engar vísbendingar um saknæma háttsemi af hálfu kæranda sem réttlætt geti álagsbeitingu. Úrskurður ríkisskattstjóra byggi á íþyngjandi túlkun á staðreyndum og ítrekað sé horft fram hjá skýringum kæranda. Þá hafi málsmeðferðin dregist óhóflega en rúmir sjö mánuðir hafi liðið frá svarbéfi kæranda þar sem félaginu hafi verið boðaðar breytingar á opinberum gjöldum og virðisaukaskatti.

Í niðurlagi úrskurðar ríkisskattstjóra voru tilgreindar samsköttunarfærslur vegna samsköttunar kæranda með móðurfélagi.

III.

Með bréfi, dags. 9. maí 2025, hefur ríkisskattstjóri lagt fram umsögn um kæruna og krafist þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur með vísan til forsendna hans, enda hafi ekki komið fram nein þau gögn eða málsástæður varðandi kæruefnið sem gefi tilefni til breytinga á ákvörðun ríkisskattstjóra. Ríkisskattstjóri kveður að viðbárum í kæru hafi að mestu leyti verið svarað í hinum kærða úrskurði. Snúist ágreiningur í málinu þá einkum um þá tilhneigingu kæranda að líta á öll félög í samstæðunni sem einn aðila og að þeim sé í sjálfsvald sett að ákveða hvar rekstrarkostnaður sé færður til bókar óháð því hvort kostnaðurinn tengist tekjuöflun þess aðila sérstaklega.

Með bréfi, dags. 30. maí 2025, hefur kærandi gert grein fyrir athugasemdum sínum og ítrekað fram komnar kröfur félagsins. Er ítrekað í bréfinu að ríkisskattstjóri hafi ekki tekið afstöðu til skýringa og gagna kæranda og nefnir í því sambandi framlögð gögn um framkvæmdir við mannvirki. Vegna athugasemda ríkisskattstjóra um að kærandi líti á öll félög í samstæðunni sem eina heild er tekið fram að það styrki tekjöflun félaga í samstæðunni að vera hluti af samþættri heild í sjávarútvegi en því fari fjarri að kæranda sé í sjálfsvald sett að ákveða hvar rekstrarkostnaður sé færður til bókar. Öll félög í samstæðunni beiti armslengdarreglu 57. gr. laga nr. 90/2003 og viðurkenndum aðferðum við ákvörðun milliverðs. Þá rukki félögin kostnað með viðeigandi hætti á milli félaga þar sem hann eigi heima hverju sinni. Starfsemi félaga í samstæðunni sé samþætt, þ.e. veiðar, vinnsla og sala sjávarafurða. Systurfélagið kaupi engar vörur af kæranda nema vera sjálft með kaupanda að vörunum. Þá klári viðskiptavinir sama félags ekki kaup sín nema vera búnir að framkvæma gæðaúttektir hjá kæranda, þ.e. skoðun á veiðarfærum og aðstöðu í vinnslunni. Það henti ríkisskattstjóra að halda því fram að rekstur kæranda og annarra félaga í samstæðunni sé þannig að eitt félag veiði fiskinn og vinni hann og selji svo áfram til sölufélags sem sjái um allt sem viðkomi viðskiptavinum, þ.e. að viðskiptavinurinn horfi aldrei lengra en eitt skref upp í virðiskeðjunni og að félagið sem veiði fiskinn hafi enga tengingu við endanlega kaupendur. Þetta sé alrangt því viðskiptavinir krefjist upplýsinga um uppruna vörunnar. Þá verði að veita félögum ákveðið svigrúm til að ákveða hvernig þau hagi sínum rekstri og tekjuöflun, sbr. umfjöllun í dómi Landsréttar í máli nr. 462/2022. Kærandi eigi rétt á að gjaldfæra kostnað í rekstri sínum óháð því að sala sjávarafurða kunni á vera í höndum systurfélags. Þess hafi verið gætt að kostnaði sé deilt rétt milli fyrirtækja í samstæðunni en ríkisskattstjóri virðist gera athugasemdir við að það sé gert, t.d. í tilviki systurfélagsins, sem sé endurrukkað um kostnað þeirra sem vinni í þágu þess en fái laun frá öðru félagi innan samstæðunnar. Eru fram komnar kröfur kæranda ítrekaðar í bréfinu.

Í niðurlagi bréfsins kemur fram að kostnaður kæranda af rekstri málsins fyrir yfirskattanefnd nemi 1.199.767 kr. vegna vinnu umboðsmanns kæranda við málið. Með bréfinu fylgja gögn til stuðnings málskostnaðarkröfu.

IV.

Samkvæmt 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, er heimilað að draga rekstrarkostnað frá þeim tekjum manna sem stafa af atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi, „það er þau gjöld sem eiga á árinu að ganga til að afla teknanna, tryggja þær og halda þeim við ... og það sem varið er til tryggingar og viðhalds á eignum þeim sem arð bera í rekstrinum“. Það ber undir skattaðila að sýna fram á að skilyrðum frádráttar samkvæmt ákvæðinu sé fullnægt, sbr. m.a. dóma Hæstaréttar Íslands frá 30. janúar 1997 í málinu nr. 3/1997 (H 1997:385) og 20. febrúar 1997 í málinu nr. 163/1996 (H 1997:759). 

Eins og fram er komið stendur efnislegur ágreiningur málsins einkum um lækkun ríkisskattstjóra á gjaldfærðum rekstrarkostnaði, sbr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003, vegna ýmissa útgjalda sem færð voru á nokkra tilgreinda bókhaldslykla í bókhaldi kæranda, svo sem gerð er grein fyrir í kafla II hér að framan. Samkvæmt þessu hækkaði skattrannsóknarstjóri tekjuskattsstofn kæranda um samtals 36.541.140 kr. gjaldárið 2019, um 36.839.922 kr. gjaldárið 2020 og um 38.793.420 kr. gjaldárið 2021. Þá hækkaði ríkisskattstjóri stofn kæranda til staðgreiðslu og tryggingagjalds um 892.320 kr. fyrsta árið og um 1.031.580 kr. annað árið en innskattur kæranda lækkaði samkvæmt úrskurðinum um 3.922.595 kr. rekstrarárið 2018 og um 4.152.897 kr. rekstrarárið 2019. Á hækkun tekjuskattsstofns bætti ríkisskattstjóri 25% álagi, sbr. 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003, á oftalinn innskatt var kæranda ákvarðað 10% álag samkvæmt 1. mgr. 27. gr. laga nr. 50/1988 og á vangoldna staðgreiðslu ákvarðaði ríkisskattstjóri kæranda 10% álag samkvæmt 2. mgr. 28. gr. laga nr. 45/1987. Gerð er grein fyrir kröfugerð kæranda í máli þessu í kafla I hér að framan en í kafla II eru raktir þeir liðir í hinum kærða úrskurði ríkisskattstjóra sem sæta kæru til yfirskattanefndar.

4.1 Framvirkir samningar

Ágreiningur samkvæmt þessum lið snýr að aðferð kæranda við að færa stöðu framvirkra samninga í skattframtöl sín en ríkisskattstjóri breytti tilgreindum fjárhæðum í skattframtölum kæranda árin 2020 og 2021 svo sem rakið er í kafla 2.1 hér að framan. Nánar tiltekið færði kærandi í skattframtali 2020 stöðu framvirkra samninga í árslok til tekna 324.323.234 kr. í reit 4390 („Aðrar leiðréttingar skv. yfirliti (hækkun)). Í skattframtali 2021 var staða í upphafi árs leiðrétt og 367.530.091 kr. færðar til gjalda í reit 4391 („Aðrar leiðréttingar skv. yfirliti (lækkun)). Í reit 4390 var svo færð uppreiknuð lokastaða ársins miðað við gengi þess árs. Ríkisskattstjóri taldi aðferð kæranda ranga og hækkaði fjárhæð í reit 4390 í skattframtali kæranda árið 2020 um 4.413.437 kr. þannig að hún varð 328.736.671 kr. og lækkaði fjárhæð í reit 4391 í skattframtali árið 2021 um 38.793.420 kr. þannig að hún varð einnig 328.736.671 kr. Upphafsstaða ársins ætti í öllum tilvikum að vera sama og lokastaða ársins á undan en upphafsstaðan væri efnahagsstærð sem ætti aldrei að hafa verið færð í rekstri þess árs.

Samkvæmt a-lið 2. mgr. 91. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, skulu þeir rekstraraðilar sem hafa heimild til að semja ársreikning í erlendum gjaldmiðli, sbr. 9. gr. laga nr. 3/2006, um ársreikninga, umreikna tekjur og gjöld á árinu, þ.m.t. fyrningar, í íslenskar krónur á meðalgengi ársins. Samkvæmt b-lið sama ákvæðis skulu eignir, skuldir og eigið fé umreiknað í íslenskar krónur á gengi í lok viðkomandi reikningsárs. Þá er kveðið á um það í c-lið sama lagaákvæðis að gengismunur sem kunni að myndast við umreikning ársreiknings úr erlendum gjaldmiðli í íslenskar krónur, samkvæmt a- og b-liðum ákvæðisins, skuli ekki hafa áhrif á tekjur í rekstrarreikningi.

Um uppgjör tekna eða taps af framvirkum samningum í skattskilum lögaðila er fjallað í ákvarðandi bréfi ríkisskattstjóra nr. 008/2001 sem birt er á vef embættisins. Þar er byggt á því að andvirði samninga af þessu tagi sé háð breytingu undirliggjandi viðmiðunarþátta á samningstímabilinu og verði ekki slegið föstu fyrr en við uppgjör samnings. Fram til þess tíma séu tekjurnar óvissar í skilningi 2. mgr. 59. gr. laga nr. 90/2003 og ekki unnt að gera grein fyrir hagnaði eða tapi af samningnum fyrr en niðurstaða viðskiptanna liggi fyrir. Hefur verið byggt á þessu í skatt- og úrskurðaframkvæmd, sbr. og t.d. úrskurð yfirskattanefndar nr. 160/2019 sem kærandi vísar til í kæru.

Breyting ríkisskattstjóra á skattframtali kæranda árið 2020 var í samræmi við framangreint ákvæði a-liðar 2. mgr. 91. gr. laga nr. 90/2003 en staða framvirkra samninga var hækkuð um 4.413.437 kr. þannig að miðað var við meðalgengi evru 137,30 á árinu 2019. Hafði kærandi miðað gengi evrunnar við 135,87. Gerir kærandi ekki athugasemdir við þá niðurstöðu ríkisskattstjóra. Hins vegar telur kærandi að gera hefði átt samsvarandi breytingu í reit 3990 („Hagnaður/tap samkvæmt ársreikningi“) í skattframtalinu til að breytingin hefði ekki áhrif á skattstofna kæranda. Ekkert er vikið að þessu í umsögn ríkisskattstjóra. Í þessu sambandi skal tekið fram að í umræddan reit 3990 er færður hagnaður (eða tap) samkvæmt ársreikningi skattaðila, þ.e. rekstrartekjur að frádregnum rekstrargjöldum og að viðbættum fjármagnsliðum. Skal fjárhæð í þessum reit vera jöfn niðurstöðutölu rekstrar samkvæmt ársreikningi. Í reiti 4390 og 4391 eru hins vegar færðar leiðréttingar á hagnaði eða tapi samkvæmt ársreikningi til hækkunar eða lækkunar til samræmis við ákvæði skattalaga. Ríkisskattstjóri hækkaði sem fyrr segir stöðu framvirkra samninga í reit 4390 í skattframtali kæranda árið 2020 um 4.413.437 kr. þar sem kærandi hafði notast við rangt gengi við tilfærslu fjárhæðar í skattframtal. Ekki verður séð að kærandi hafi með sama hætti notast við rangt gengi við tilfærslu hagnaðar samkvæmt ársreikningi í reit 3990. Verður því ekki í fljótu bragði séð að breyting ríkisskattstjóra á skattframtali kæranda árið 2020 hafi þau áhrif á skattskyldar tekjur kæranda sem borið er við í kæru þannig að efni standi til að gera þær breytingar á reit 3990 sem kærandi gerir kröfu um.

Hvað varðar breytingar ríkisskattstjóra á skattframtali kæranda 2021 er fram komið að ríkisskattstjóri gerði tilgreindar breytingar á stöðu framvirkra samninga í upphafi árs 2020 í samræmi við lokastöðu samninganna í skattframtali ársins á undan. Verður að taka undir með ríkisskattstjóra að sú leið sé nærtækust að horfa til árslokastöðu ársins á undan við tilfærslu upphafsstöðu samninganna í skattskilum árið eftir. Af fyrirliggjandi gögnum og kæru kæranda verður hins vegar ekki ráðið hvort sú breyting hafi haft í för með sér skattskyldar tekjur tekjur fyrir kæranda. Er takmörkuð grein gerð fyrir þessu í kæru og ekkert um þetta fjallað í umsögn ríkisskattstjóra. Eins og málið liggur fyrir þykir verða að vísa þessum kærulið frá yfirskattanefnd sem vanreifuðum.

4.2 Gjaldfærður rekstrarkostnaður

4.2.1 Framkvæmdir við mannvirki

Ríkisskattstjóri hafnaði frádrætti kostnaðar að fjárhæð 2.084.242 kr. rekstrarárið 2018 og 2.337.860 kr. rekstrarárið 2019 vegna framkvæmda við húseign kæranda, sem ekki er tilgreind öðruvísi í gögnum málsins en þurrkun, á þeim forsendum að í framkvæmdunum hefðu falist endurbætur en ekki viðhald eins og kærandi teldi. Byggði ríkisskattstjóri á því í úrskurðinum að þær framkvæmdir við húsnæðið sem deilt er um hefðu verið framhald á þeim framkvæmdum sem úrskurðað hefði verið um með úrskurði embættisins vegna fyrra tímabils, dags. 14. desember 2023. Er ekki ágreiningur um að fyrri framkvæmdir hafi verið endurbætur á húsnæðinu en kærandi ber því við að þær framkvæmdir sem deilt er um í máli þessu flokkist sem viðhald.

Við úrlausn um frádráttarbærni vegna slíkra framkvæmda sem um ræðir verður að gera greinarmun á kostnaði vegna viðhalds annars vegar og endurbóta hins vegar, sbr. skilgreiningu í 4. gr. reglugerðar nr. 483/1994, um frádrátt frá tekjum af atvinnurekstri eða sjálfstæðri starfsemi, sbr. nú 4. gr. reglugerðar nr. 1300/2021, um sama efni, þar sem fjallað er um viðhaldskostnað eigna sem rekstrarkostnað og mörk gagnvart endurbótum á eign. Í 2. málsl. 1. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 483/1994 segir svo um viðhaldsfrádrátt: „Viðhald telst það sem gera þarf til þess að halda eignunum eða einstökum hlutum þeirra í svipuðu ástandi og þær voru í, þegar rekstraraðili eignaðist þær, hvort heldur þær voru þá gamlar eða nýjar“. Þessi regla hefur lengi verið talin gilda í skattskilum, sbr. H 1943:150. Tekið er fram í 3. málsl. 1. mgr. 4. gr. reglugerðarinnar að þótt eign gangi úr sér fyrir aldurs sakir, þ.e. fyrnist, þá skuli hún samt talin í svipuðu ástandi að því er viðhald varðar. Fyrning hennar komi hins vegar til frádráttar samkvæmt 7. gr. reglugerðarinnar. Í 2. mgr. 4. gr. reglugerðarinnar kemur fram að ef aðili lætur endurbæta eign, sem hann hefur keypt eða er orðin úr sér gengin fyrir aldurs sakir, stækka eign, eða breyta henni, þá skuli það ekki talið til viðhalds. Ennfremur kemur fram að til viðhalds skuli aftur á móti telja að halda eigninni í svipuðu ástandi og hún varð að stækkun, breytingu eða endurbót lokinni. Sé annars vegar viðhald og hins vegar breytingar, endurbætur og/eða stækkun framkvæmd í einu lagi, verður að meta hvað telja beri til hvors um sig, sbr. 3. mgr. 4. gr. reglugerðarinnar.

Þeir sölureikningar sem tilheyra þessum lið eru frá nokkrum aðilum. Á sölureikningunum og í sumum tilvikum í meðfylgjandi tímaskýrslum er lýsing á hinni seldu þjónustu. Þar kemur fram að sölureikningar frá … eru vegna kaupa á iðnaðarhurðum og hurðaopnurum. Sölureikningur frá … er vegna vinnu við að „steypa niður akstursvörn“, „klippa til steypujárn“ og „vinna við þurrk stokk“. Þá er sölureikningur frá … vegna vinnu við að „laga hurð að austan“, „rífa klæðningu af norðurvegg“ og að „klæða útvegg“. Sölureikningur frá … er t.d. með eftirfarandi verkliði: „rífa járn“, „hreinsa úr þakkanti og lekta“, „lekta og ulla“, „ulla og grinda“, „krossviðsklæða“, „klæða aftur“, „krossviðsklæða og þakkantur“, „setja upp lektur og klæða stokk“ og „klæða bárujárn“. Þá ber tímaskýrsla með sölureikningi frá … með sér ýmsa verkliði sem virðast hafa snúist um uppsetningu á flugnanetum í húsnæðinu en á tímaskýrslunni má finna verklýsingu eins og „smíða ramma fyrir net“, „net í loftræstistokka“ og „loftræstistokkur og skipta um net í hurð“. Á gögnum meðfylgjandi sölureikningi frá … er tilgreint að um sé að ræða málningarvinnu. Þá er tilgreint á sölureikningi frá … að reikningurinn sé vegna hleðslu og pússningar. Að lokum er á sölureikningi … tilgreint í lýsingu „vinna við viðgerð á hurð“.

Kærandi hefur vísað til þess að vart geti það flokkast sem endurbætur að laga klæðningu á útvegg eða viðhald á loftræstistokk, hleðsla og pússning eða málningarvinna. Þessi hlutir hafi verið í góðu lagi þegar húsið hafi verið tekið í notkun en engum innréttingum eða naglföstu hafi verið skipt út nema til að halda eigninni í svipuðu ástandi. Ekki liggja fyrir í gögnum málsins nánari upplýsingar um þá fasteign sem kemur við sögu í þessum lið málsins, svo sem um byggingartíma hennar eða annað, en aðeins er vísað til fasteignar félagsins á … sem notuð hafi verið undir þurrkun. Þegar litið er til þeirra sölureikninga og tímaskýrslna sem um ræðir þykja sumir þeirra bera með sér framkvæmdir sem fela í sér endurbætur á húsnæði á meðan aðrir bera með sér að geta verið vegna viðhalds. Taka má að einhverju leyti undir með kæranda að rannsókn ríkisskattstjóra á þessu atriði var ekki fullkomin og virðist ríkisskattstjóri hafa einfaldlega slegið því föstu að um framhald á endurbótum hafi verið að ræða þannig að ekkert tilefni hafi verið til að leggja mat á hvort hluti framkvæmdanna flokkaðist sem viðhald, svo sem rétt hefði verið að gera, sbr. og 3. mgr. 4. gr. reglugerðar nr. 483/1994. Á hinn bóginn þykja athugasemdir kæranda ekki heldur varpa nægilega góðu ljósi á það hvers lags framkvæmdir hafi verið um að ræða, en skýringar í svarbréfi frá 22. apríl 2024 við fyrirspurn ríkisskattstjóra eru afar takmarkaðar og fela athugasemdir í andmælabréfi frá 10. desember 2024 og kæru frá 18. mars 2025 að mestu í sér endursögn á knapporðum lýsingum á sölureikningum og í tímaskýrslum, auk þess sem gerðar eru athugasemdir við meðferð ríkisskattstjóra á málinu. Verður því ekki fallist á kröfu kæranda um frádrátt alls kostnaðar við framkvæmdir þessar sem viðhaldskostnaðar. Ekki þykir þó ástæða til að draga í efa að ráðist hafi verið í framkvæmdir þessar m.a. til að mæta viðhaldsþörf húsnæðisins og að um sé að ræða kostnað vegna viðhalds að hluta til. Í málinu liggja fyrir takmörkuð gögn sem gera kleift að meta hvorn þátt um sig. Að virtum atvikum öllum þykir að svo stöddu mega áætla hluta frádráttarbærs viðhaldskostnaðar með um þriðjungi kostnaðar við framkvæmdir þessar eða 694.747 kr. rekstrarárið 2018 og 779.287 kr. rekstrarárið 2019. Viðhaldskostnaður til frádráttar rekstrartekjum ákvarðast því með þeirri fjárhæð. Tilfærslur ríkisskattstjóra í eignaskrá samkvæmt þessum lið breytast til samræmis.

4.2.2 Bókhaldslykill 39500 – Ferðakostnaður

Samkvæmt c-lið 6. gr. reglugerðar nr. 483/1994 telst ferðakostnaður í þágu atvinnurekstrar til rekstrarkostnaðar. Kemur fram í reglugerðarákvæðinu að til staðfestingar á ferðakostnaði þurfi upplýsingar m.a. um tilgang ferðar, þátttakendur og fjölda ferðadaga að liggja fyrir með aðgengilegum hætti. 

Risna vegna atvinnurekstrar, þ.e. sá kostnaður sem lagt er í til að ljúka viðskiptum, afla nýrra viðskiptasambanda eða halda þeim við, telst til rekstrarkostnaðar, sbr. d-lið 6. gr. reglugerðar nr. 483/1994. Samkvæmt síðastnefndu reglugerðarákvæði þarf slíkur kostnaður þó að vera eðlilegur miðað við tilefni. Þá kemur fram að frádráttarbær risna þurfi að beinast að aðilum sem ekki starfa við fyrirtækið eða tengjast því með öðrum hætti, svo sem stjórnarmenn eða hluthafar, og að til staðfestingar risnukostnaði þurfi upplýsingar m.a. um tilefni risnu, hverjir hennar nutu og tengsl þeirra við fyrirtækið að liggja fyrir með aðgengilegum hætti.

4.2.2.1 Fylgiskjal 1900001588

Gjaldfærð útgjöld að fjárhæð 189.033 kr. rekstrarárið 2018 samkvæmt þessum lið eru vegna ferðar H til að kanna aðstæður hjá fiskvinnslu S í Bandaríkjunum. Í kæru til yfirskattanefndar er viðurkennt að kostnaður vegna ferðarinnar hafi átt að gjaldfærast hjá móðurfélagi kæranda. Að þessu athuguðu þykir liggja fyrir að ekki hafi verið sýnt fram á frádráttarbærni þessara útgjalda hjá kæranda, sbr. 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003 og ákvæði c-liðar 6. gr. reglugerðar nr. 483/1994. Þykja því engin efni til að fallast á kröfu kæranda varðandi þennan lið.

4.2.2.2 Fylgiskjöl 1900000054 og 1900000217

Ríkisskattstjóri felldi niður gjaldfærðan rekstrarkostnað samkvæmt þessum lið rekstrarárið 2018 að fjárhæð 362.275 kr. vegna þess sem ríkisskattstjóri taldi vera skemmtiferð tveggja starfsmanna kæranda, M og K, til Þýskalands. Er fram komið að tilefni ferðarinnar hafi verið vígsla skipa sem hefðu verið í eigu þýska félagsins F GmbH sem tilheyrt hafi samstæðu kæranda.

Við rekstur máls þessa og í hliðstæðum málum annarra félaga innan samstæðunnar, sem rekin eru samhliða máli þessu fyrir yfirskattanefnd, hefur verið lögð áhersla á að vígsluathafnir skipa séu viðburðir þar sem þátttöku megi jafna til heimsókna á sjávarútvegssýningar eða sambærilega viðburði, enda sé þar saman kominn fjöldi viðskiptavina, birgja og annarra hagsmunaaðila í sjávarútvegi og nauðsynlegt að hafa öflugan hóp til að efla tengsl og afla nýrra viðskipta. Að virtum skýringum kæranda þykir ekki ástæða til að fetta fingur út í frádráttarbærni kostnaðar sem félagið lagði út í við að senda umrædda starfsmenn til að vera viðstödd vígsluathafnir umræddra skipa. Þykir ekki skipta máli í þessu sambandi þótt umrædd skip séu í eigu annars félags innan samstæðu kæranda og að sama skapi verður hátt hlutfall viðskipta við tengda aðila eða sérstakt sölufélag ekki talið ráða úrslitum um frádráttarbærni kostnaðar þess sem um ræðir. Er lagt upp með í úrskurði ríkisskattstjóra að bæði M og K hafi verið starfsmenn kæranda á þeim tíma sem atvik viðvíkjandi þessum lið málsins áttu sér stað. Með hliðsjón af framangreindu er ákvörðun ríkisskattstjóra varðandi þennan lið hnekkt.

4.2.2.3 Fylgiskjal 1900000295

Ágreiningur samkvæmt þessum lið varðar gjaldfærðan ferðakostnað að fjárhæð 150.120 kr. rekstrarárið 2018 og snýr að ferð T til Kanada, sem samkvæmt kæranda fór á vegum kæranda til fundar við N Group vegna hugsanlegra kaupa kæranda á hlutum í félaginu. Er fram komið að T hafi verið skipstjóri sem hafi starfað fyrir samstæðu kæranda en verið sendur í þessa ferð sem ráðgjafi kæranda. Er rökstuðningur ríkisskattstjóra um þennan lið á þá leið að um sé að ræða kostnað sem tilheyri samstæðunni án þess að nánar sé tilgreint hvaða félagi sá kostnaður tilheyri. Virðist ekki vefengt af hálfu ríkisskattstjóra ferðin hafi verið í þágu kæranda og að T hafi unnið þetta verkefni í þágu félagsins. Að þessu athuguðu og að virtum skýringum kæranda þykir mega hnekkja úrskurði ríkisskattstjóra um þetta atriði.

4.2.2.4 Fylgiskjal 300000980

Hvað varðar lækkun ríkisskattstjóra á rekstrarkostnaði um 161.386 kr. rekstrarárið 2018 vegna P verður að taka undir með ríkisskattstjóra að gjaldagögn sem byggt er á uppfylli ekki ákvæði 1. mgr. 8. gr. laga nr. 145/1994, um bókhald, um að sérhver færsla í bókhaldi skuli byggð á áreiðanlegum og fullnægjandi gögnum sem rekja megi til viðskiptanna, en framlagt gagn er tölvupóstur frá vélstjóra sem kveðst hafa lagt út fyrir tilteknum kostnaði í þágu kæranda. Að þessu athuguðu er kröfu kæranda varðandi þennan lið hafnað.

4.2.2.5 Fylgiskjöl 1900008960, 1900009173, 1900009174 og 1900009537

Ríkisskattstjóri lækkaði gjaldfærðan rekstrarkostnað kæranda um 1.302.842 kr. rekstrarárið 2018 en kostnaðurinn mun stafa frá ferð nokkurra starfsmanna kæranda og maka þeirra, auk eins starfsmanns tengds félags og maka hans, til Frakklands til að vera viðstödd vígslu skips. Var nánar tiltekið um að ræða starfsmennina M, K, C og D, og svo E sem var starfsmaður tengds félags. Er gengist við því af hálfu kæranda að kostnaður vegna maka sé ekki frádráttarbær. Með vísan til niðurstöðu hér að framan um hliðstæð ágreiningsefni er úrskurði ríkisskattstjóra hnekkt að því er varðar starfsmenn kæranda. Í tilviki E þykir ekki hafa verið sýnt fram á kostnaður vegna ferðar hans sé frádráttarbær hjá kæranda, sbr. 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003 og ákvæði c-liðar 6. gr. reglugerðar nr. 483/1994, enda var hann ekki starfsmaður kæranda. Er kröfu kæranda varðandi E því hafnað. Nemur kostnaður vegna maka og E samtals 616.632 kr. Samanlagður kostnaður samkvæmt umræddum fjórum fylgigögnum nemur 1.317.322 kr. Samkvæmt framansögðu er fallist á kostnað samkvæmt þessum lið að fjárhæð samtals 700.690 kr.

4.2.2.6 Fylgiskjal 1900009379

Undir þessum lið felldi ríkisskattstjóri niður gjaldfærðan kostnað að fjárhæð 157.354 kr. vegna F og G, en kærandi hafði bókað fyrir þau flug til að vera viðstödd vígslu skips. Er fram komið að F var ekki starfsmaður kæranda heldur starfsmaður X GmbH sem var í eigu systurfélags móðurfélags kæranda. Ríkisskattstjóri benti á ekki væri hægt að líta á umræddan kostnað sem frádráttarbæran ferðakostnað, sbr. 1. mgr. 1. tölul. 31. gr. laga nr. 90/2003 og ákvæði c-liðar 6. gr. reglugerðar nr. 483/1994, enda væru F og G ekki starfsmenn kæranda. Verður að taka undir með ríkisskattstjóra um þetta. Í d-lið sama reglugerðarákvæðis er kveðið á um að risna sé frádráttarbær, þ.e. sá kostnaður sem lagt er í til að ljúka viðskiptum, afla nýrra viðskiptasambanda eða halda þeim við, enda sé kostnaður eðlilegur miðað við tilefni. Frádráttarbær risna þurfi að beinast að aðilum sem ekki starfa við fyrirtækið eða tengjast því með öðrum hætti, svo sem stjórnarmenn eða hluthafar. Þegar litið er til tengsla X GmbH við kæranda verður ekki fallist á með kæranda að umræddur kostnaður sé frádráttarbær sem risna. Er kröfu þess eðlis því hafnað.

4.2.2.7 Fylgiskjal 1900011298

Kostnaður sem ríkisskattstjóri felldi niður samkvæmt þessum lið að fjárhæð 156.298 kr. rekstrarárið 2018 er ýmiss kostnaður sem samkvæmt kæranda var færður á rangt félag og áframrukkaður en um er að ræða kostnað sem tilheyrir lið 5.2.2.5 hér að framan. Með vísan til niðurstöðu um þann lið þykir mega áætla kostnað sem fallist er á um þennan lið 83.135 kr.

4.2.2.8 Fylgiskjal 300001477

Ágreiningur samkvæmt þessum lið varðar gjaldfærðan kostnað að fjárhæð 152.425 kr. rekstrarárið 2018 vegna ferða M á fund U í Bretlandi og hins vegar á stjórnarfund í Þýskalandi. Rök ríkisskattstjóra fyrir því að hafna gjaldfærslu kostnaðarins lúta að því að U hafi verið í óbeinni eigu systurfélags móðurfélags kæranda. Þá hafi stjórnarmenn kæranda einnig setið í stjórn móðurfélagsins. Taka verður undir með kæranda að röksemdafærsla ríkisskattstjóra um þennan lið sé þokukennd í meira lagi en tæplega verður séð að tengsl félaga eða stjórnarseta tilgreindra einstaklinga í mismunandi félögum innan sömu samstæðu girði fyrir frádráttarbærni rekstrarkostnaðar í einstaka tilvikum. Verður ekki annað ráðið en að um sé að ræða kostnað vegna starfa M í þágu kæranda en óumdeilt er að hann var starfsmaður félagsins á greindum tíma. Er því fallist á kröfur kæranda um þennan lið.

4.2.2.9 Fylgiskjal 1900001926, 1900001927 og 1900001928

Greind fylgiskjöl samkvæmt þessum lið varða kostnað vegna ferðar á vígslu skips, en ríkisskattstjóri felldi niður kostnað að fjárhæð 529.848 kr. rekstrarárið 2018 með því að um hefði verið að ræða fjölskyldu- og skemmtiferð. Með vísan til niðurstöðu um hliðstæð ágreiningsefni hér að framan þykir mega fallast á kostnað vegna starfsmanna kæranda að fjárhæð 186.195 kr.

4.2.3 Tónleikar

Ágreiningur samkvæmt þessum lið varðar gjaldfærslu kostnaðar vegna bæjarhátíðar á árunum 2018 og 2019. Ríkisskattstjóri felldi niður helming gjaldfærðs kostnaðar og innskatts í skattskilum kæranda greind ár. Með vísan til niðurstöðu í úrskurði yfirskattanefndar nr. 119/2024, sem varðaði sama ágreiningsefni vegna ársins 2017 og þar sem niðurstaðan var sú að ákvarða frádráttarbæran hluta framlags kæranda sem auglýsinga- eða markaðskostnað að álitum, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/2003, og miða við helming útgjalda, er kröfu kæranda varðandi þennan lið hafnað.

4.3 Innskattur

Samkvæmt þessum lið í úrskurði ríkisskattstjóra er kærð sú ákvörðun ríkisskattstjóra að lækka innskatt kæranda rekstrarárið 2019 um 40.306 kr. vegna kaupa á líkamsræktarhjóli sem ætlað var til nota fyrir áhöfn um borð í einu af skipum kæranda. Hvað þetta ágreiningsefni varðar og hvað sem líður mikilvægi heilsueflingar starfsmanna um borð í skipi kæranda þykir blasa við að öflun líkamsræktartækis til nota fyrir starfsmenn varði ekki eingöngu sölu skattaðila á vörum og skattskyldri þjónustu í skilningi 1. mgr. 16. gr. laga nr. 50/1988, sbr. og 1. gr. reglugerðar nr. 192/1993, um innskatt, eins og ákvæði þessi hafa verið skýrð. Er kröfum kæranda um þennan lið því hafnað.

4.4 Álag

Samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 má ríkisskattstjóri bæta 25% álagi við áætlaða eða vantalda skattstofna séu annmarkar á framtali, sbr. 96. gr., eða einstakir liðir ranglega fram taldir. Samkvæmt 3. mgr. 108. gr. sömu laga skal fella niður álag samkvæmt greininni ef skattaðili færir rök að því að honum verði eigi kennt um annmarka á framtali eða vanskil þess, að óviðráðanleg atvik hafi hamlað því að hann skilaði framtali á réttum tíma, bætti úr annmörkum á framtali eða leiðrétti einstaka liði þess.

Fyrir liggur samkvæmt gögnum málsins að í skattskilum kæranda gjaldárin 2019, 2020 og 2021 hefur verið færður til frádráttar tekjum af atvinnurekstri ýmiss ófrádráttarbær kostnaður, m.a. vegna tengdra aðila, sbr. umfjöllun hér að framan um ferðakostnað. Þegar litið er til þeirra annmarka sem voru á skattskilum kæranda þykir ekki tilefni til að falla frá beitingu heimildarákvæða 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 í tilviki kæranda. Þá hefur kærandi ekki sýnt fram á að aðstæður hafi verið með þeim hætti sem greinir í 3. mgr. 108. gr. sömu laga þannig að fella beri álag niður. Er kröfu kæranda þar að lútandi hafnað. Það leiðir af niðurstöðu úrskurðar þessa að álag fellur niður í þeim liðum þar sem fallist er á kröfur kæranda.

4.5 Um málskostnað

Af hálfu kæranda er gerð krafa um að félaginu verði úrskurðaður málskostnaður til greiðslu úr ríkissjóði samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, með áorðnum breytingum. Samkvæmt framlögðum málskostnaðargögnum munu sölureikningar umboðsmanns kæranda vegna kostnaðar kæranda af málinu hafa verið gefnir út á móðurfélag kæranda sem mun líka hafa staðið umboðsmanninum skil á greiðslu vegna sölureikninganna samkvæmt gögnunum. Ekkert liggur fyrir í málinu um að móðurfélagið hafi gefið út reikning á hendur kæranda vegna þessa kostnaðar. Að þessu athuguðu er ekki um það að ræða að kærandi hafi haft kostnað af rekstri málsins, sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd. Er málskostnaðarkröfu kæranda því hafnað.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Rekstrarkostnaður hækkar um 2.329.587 kr. rekstrarárið 2018 og um 779.287 kr. rekstrarárið 2019 frá því sem ríkisskattstjóri ákvað. Kærunni er vísað frá að því leyti sem hún varðar breytingar á stöðu framvirkra samninga í skattframtali kæranda 2021. Að öðru leyti er kröfum kæranda hafnað.