Úrskurður yfirskattanefndar

Ár 2026, fimmtudaginn 4. júní, er tekið fyrir mál nr. 198/2025; kæra A ehf., dags. 23. desember 2025, vegna ákvörðunar um endurgreiðslu vegna kvikmyndagerðar. Í málinu úrskurða Sverrir Örn Björnsson, Gerður Guðmundsdóttir og Bjarnveig Eiríksdóttir. Upp er kveðinn svofelldur

ú r s k u r ð u r :

I.

Kæra í máli þessu, dags. 23. desember 2025, varðar ákvörðun nefndar um endurgreiðslu vegna kvikmyndagerðar, dags. 24. nóvember 2025, í tilefni af umsókn um endurgreiðslu hluta framleiðslukostnaðar vegna kvikmyndagerðar, sbr. lög nr. 43/1999, um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Með greindri ákvörðun nefndarinnar var því hafnað að telja til framleiðslukostnaðar sjónvarpsþáttanna T útgjöld að fjárhæð alls ... kr. sem féllu til í Svíþjóð á árunum 2023, 2024 og 2025. Var sú ákvörðun byggð á því að skilyrði þess, að endurgreiðsla reiknaðist af heildarframleiðslukostnaði þáttanna, væru ekki uppfyllt þar sem minna en 80% af heildarframleiðslukostnaði þeirra hefði fallið til á Íslandi, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999. Með heildarframleiðslukostnaði væri átt við allan framleiðslukostnað verkefnis, sama hvar hann hefði fallið til í heiminum. Gögn málsins bæru með sér að heildarframleiðslukostnaður sjónvarpsþáttanna hefði numið um … króna, sbr. m.a. fyrirliggjandi fjármögnunaryfirlit og framleiðendasamning við L, en samkvæmt uppgjöri kæranda hefðu um … milljónir króna fallið til hér á landi eða um 21% af heildarframleiðslukostnaði. Þar með brysti skilyrði fyrir því að taka til greina kostnað innan EES-svæðisins sem endurgreiðsluhæfan kostnað. Ekki yrði því tekið tillit til kostnaðar sem fallið hefði til í Svíþjóð. Af hálfu kæranda er þess krafist að ákvörðun nefndarinnar verði hnekkt og að kæranda verði ákvarðaður málskostnaður til greiðslu úr ríkissjóði sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, með síðari breytingum.

II.

Í kæru til yfirskattanefndar kemur fram að kærandi hafi verið framleiðandi verkefnisins auk M í Svíþjóð. Af heildarframleiðslukostnaði, sem numið hafi … króna, hafi kærandi greitt … kr. og hafi … kr. fallið til á Íslandi og … kr. í Svíþjóð. Ágreiningur máls þessa lúti að því hvernig skilja beri hugtakið „heildarframleiðslukostnaður“ í 2. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999. Þar sem stofn endurgreiðslu standi einungis saman af þeim hluta heildarframleiðslukostnaðar sem kærandi greiddi sé ljóst að um 85% þess kostnaðar hafi fallið til á Íslandi og aðeins 15% í Svíþjóð. Sú túlkun kæranda sé byggð á ákvæði 2. málsl. 1. mgr. 2. gr. laganna þar sem fram komi að við útreikning á endurgreiðslu sé tekið mið af heildarframleiðslukostnaði kvikmyndar eða sjónvarpsefnis án tillits til þess hvaða þáttur í framleiðslunni skapi þann kostnað, sbr. og 1. gr. reglugerðar nr. 450/2017, um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Augljóst sé að vinna kæranda í tengslum við verkefnið sé einn aðskilinn þáttur framleiðslunnar. Þar sem skilyrði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999 um að 80% heildarframleiðslukostnaðar falli til á Íslandi miðist þannig aðeins við þennan tiltekna þátt framleiðslunnar á vegum kæranda beri að taka kröfu kæranda til greina, enda hljóti hugtakið heildarframleiðslukostnaður að hafa sömu merkingu samkvæmt 1. og 2. mgr. 2. gr. laganna. Sé því vafalaust að kostnaður sem fallið hafi til á EES-svæðinu skuli reiknast sem hlutfall af heildarframleiðslukostnaði kæranda. Lögin gangi út á að endurgreiðsla miðist við heildarframleiðslukostnað án tillits til þess hvaða þáttur í framleiðslunni skapar kostnaðinn. Kerfið sé því hugsað með hlutlægt og fyrirsjáanlegt. Gera verði þá kröfu að allar útilokanir sem hafi áhrif á endurgreiðslu séu skýrar og byggðar á lögum en ekki á óskráðu mati. Telji kærandi því að sá hluti kostnaðar af framleiðslu þáttanna, sem fallið hafi til annars staðar en á Íslandi, þ.e. innan EES, eða ... kr. skuli mynda stofn til endurgreiðslu.

III.

Með ódagsettu bréfi, sem barst yfirskattanefnd 2. mars 2026, hefur nefnd um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar lagt fram umsögn í málinu. Í umsögninni er þess farið á leit að ákvörðun nefndarinnar verði staðfest. Ákvæði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999, svokölluð 80/20 regla, sé undantekning frá gegnumgangandi meginreglu laganna um að einungis sá kostnaður vegna kvikmyndagerðar sem falli til á Íslandi sé endurgreiðsluhæfur. Orðalag 2. mgr. 2. gr. sé afdráttarlaust, lögin sjálf geri ráð fyrir aðgreiningu hugtaka, þ.e. annars vegar framleiðslukostnaðar og hins vegar heildarframleiðslukostnaðar, og lögskýringargögn að baki staðfesti túlkun nefndarinnar, sbr. einnig úrskurð yfirskattanefndar nr. 154/2017. Þá myndi túlkun kæranda leiða til verulegra vandkvæða við beitingu 2. mgr. 2. gr. laganna. Markmið með upptöku ákvæðisins um endurgreiðslurétt vegna afmarkaðra verkþátta, sbr. 1. mgr. 2. gr. og lög nr. 158/2011, hafi verið að rýmka heimild til endurgreiðslu vegna slíkra afmarkaðra þátta. Skýring nefndarinnar styðjist við önnur ákvæði laga nr. 43/1999, sbr. b-lið 3. mgr. 5. gr. a þeirra. Einnig sé rétt að vísa til ákvörðunar ESA í máli nr. 380/00/COL þar sem fjallað sé um 80/20 reglu laganna og samþýðanleika við reglur EES-samningsins um ríkisaðstoð.

IV.

Með bréfi til yfirskattanefndar, dags. 10. apríl 2026, hefur kærandi komið á framfæri athugasemdum vegna umsagnar nefndar um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar. Í bréfi þessu eru áður fram komin sjónarmið kæranda áréttuð. Tekið er fram að túlkun nefndarinnar leiði til þess að íslenskur framleiðandi sem beri raunverulega áhættu af verkefni missi rétt til endurgreiðslu sé verkefnið í heild fjármagnað að mestu leyti af erlendum aðilum sem gandi gegn tilgangi laganna að auka samkeppnishæfni Íslands sem framleiðslulands. Hætta á misnotkun, sem vísað sé til í umsögn nefndarinnar, hafi ekkert með túlkun kæranda að gera heldur snúi að eftirliti. Þá verði ekki fallist á að lögskýringargögn eða ákvörðun ESA frá árinu 2000 útiloki lögskýringu kæranda. Í úrskurði yfirskattanefndar nr. 154/2017 hafi ekki verið deilt um sömu lagalegu álitaefni, þ.e. skilgreiningu heildarframleiðslukostnaðar, og hafi úrskurðurinn því takmarkað fordæmisgildi. Þá geti ákvæði b-liðar 3. mgr. 5. gr. a laga nr. 43/1999 ekki ráðið úrslitum í málinu þar sem ákvæðið og athugasemdir með því staðfesti aðeins tilvist undantekningarinnar en svari því ekki hvernig skilja beri hugtakið heildarframleiðslukostnaður.

V.

Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999, um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, eins og ákvæðinu var breytt með 2. gr. laga nr. 177/2000 og 1. gr. laga nr. 158/2011, er heimilt að endurgreiða úr ríkissjóði hlutfall af framleiðslukostnaði sem til fellur við framleiðslu kvikmynda eða sjónvarpsefnis hér á landi. Fram kemur að við útreikning á endurgreiðslu skuli tekið mið af heildarframleiðslukostnaði kvikmyndar eða sjónvarpsefnis án tillits til þess hvaða þáttur í framleiðslunni skapi þann kostnað. Í 2. mgr. 2. gr. kemur fram að falli meira en 80% af heildarframleiðslukostnaði kvikmyndar eða sjónvarpsefnis til á Íslandi skuli endurgreiðsla reiknast af þeim heildarframleiðslukostnaði sem falli til á Evrópska efnahagssvæðinu auk Grænlands og Færeyja. Í 3. mgr. sama ákvæðis er framleiðslukostnaður skilgreindur sem allur kostnaður sem fellur til hér á landi og heimilt er að draga frá tekjum af atvinnurekstri samkvæmt ákvæðum laga um tekjuskatt, sbr. þó 5. gr. a. Laun og verktakagreiðslur teljist eingöngu til framleiðslukostnaðar séu þau sannanlega skattlögð hér á landi.

Ákvæði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999 var tekið upp í lögin með 2. gr. laga nr. 177/2000, um breyting á hinum fyrrnefndu lögum. Fyrir lagabreytingu þessa var eingöngu heimilt að endurgreiða hlutfall þess framleiðslukostnaðar kvikmyndar eða sjónvarpsefnis sem féll til á Íslandi. Í athugasemdum við 2. gr. frumvarps sem varð að lögum nr. 177/2000 kom fram að Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hefði gert athugasemdir við þá framkvæmd að miða aðeins við framleiðslukostnað sem félli til á Íslandi og að með því væri brotið gegn ákvæðum EES-samningsins um þjónustufrelsi. Byggðist sú skoðun á fordæmum og viðmiðum sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefði sett fram í sambærilegum málum. Því væri lagt til að ákvæðinu yrði breytt til samræmis við þær tillögur og viðmið og ákvæðið gert sambærilegt því sem gerðist annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu. Samkvæmt þessu gerði frumvarpið ráð fyrir því að við útreikning á endurgreiðslu vegna framleiðslukostnaðar skuli heimilt að endurgreiða kostnað sem eingöngu félli til á Íslandi að því gefnu að 80% eða minna af framleiðslukostnaði þeim sem félli til á Evrópska efnahagssvæðinu félli til á Íslandi. Falli meira en 80% framleiðslukostnaðar til á Íslandi skuli endurgreiðsla reiknast af heildarframleiðslukostnaði á Evrópska efnahagssvæðinu. Voru því næst rakin nokkur skýringardæmi í athugasemdum við frumvarpið þar sem skýrt kemur fram að kostnaður sem fellur til á Evrópska efnahagssvæðinu reiknast ekki með stofni til endurgreiðslu sé hlutfall framleiðslukostnaðar hér á landi minna en 80% af heildarframleiðslukostnaði kvikmyndaverkefnis, sbr. dæmi um kvikmynd C (Þskj. 402 á 126. löggjafarþingi 2000-2001).

Með vísan til þess, sem hér að framan er rakið, þykir hafið yfir allan vafa að við ákvörðun á heildarframleiðslukostnaði kvikmyndar eða sjónvarpsefnis í skilningi 2. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999 ber að miða við kostnað vegna hlutaðeigandi verkefnis í heild sinni en ekki einungis þann kostnað sem fallið hefur til hjá umsækjanda um endurgreiðslu, svo sem kærandi telur. Verður að taka undir með nefnd um endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar að sá skilningur styðjist bæði við orðalag ákvæðisins samkvæmt almennum málskilningi og tiltæk lögskýringargögn, sem og samanburðarskýringu við önnur ákvæði laga nr. 43/1999, sbr. m.a. 3. mgr. 2. gr. laganna. Hér ber einnig að hafa í huga að heimild til endurgreiðslu framleiðslukostnaðar sem fellur til utan Íslands samkvæmt 2. mgr. 2. gr. felur í sér frávik frá þeirri meginreglu laganna að aðeins komi til endurgreiðslu vegna framleiðslukostnaðar sem fellur til hér á landi, en lögin miða að stuðningi við kvikmyndir og sjónvarpsefni sem framleitt er hér á landi, sbr. 1. gr. þeirra. Ljóst er hins vegar að sá skýringarkostur sem haldið er fram af hálfu kæranda hefði í för með sér að réttur til endurgreiðslu væri fyrir hendi vegna framleiðslu kvikmynda og sjónvarpsefnis sem einungis að óverulegu leyti færi fram hér á landi, að öðrum skilyrðum uppfylltum.

Vegna tilvísunar í kæru til ákvæðis 2. málsl. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999, þar sem mælt er fyrir um að við útreikning á endurgreiðslu sé tekið mið af heildarframleiðslukostnaði kvikmyndar eða sjónvarpsefnis án tillits til þess hvaða þáttur í framleiðslunni skapar þann kostnað, skal tekið fram að ákvæði þetta var tekið upp með 1. gr. laga nr. 158/2011, um breytingu á hinum fyrrnefndu lögum. Eins og fram kemur í athugasemdum við 1. gr. þess frumvarps, sem varð að lögum nr. 158/2011, var tilgangur með breytingunni að kveða með skýrum hætti á um að einstakir þættir í framleiðsluferli kvikmyndar eða sjónvarpsefnis gætu hlotið endurgreiðslu samkvæmt lögunum, t.d. ef aðeins eftirvinnsla færi fram hér á landi. Er tekið fram að breytingunni sé ætlað að hnykkja á því sjónarmiði að heildarkostnaður við framleiðslu kvikmynda eða sjónvarpsefnis sé tækur til endurgreiðslu óháð því hvaða þætti í framleiðslu verkefnis kostnaðurinn tengist (Þskj. 357 á 140. löggjafarþingi 2011-2012). Var ákvæði þessu því ekki ætlað að fela í sér neina breytingu á skilyrði 2. mgr. 2. gr. laganna fyrir endurgreiðslu framleiðslukostnaðar sem félli til á erlendri grundu, enda kemur ekkert fram þess efnis í athugasemdum með því og engar breytingar voru að öðru leyti gerðar á 2. gr. laganna.

Fyrir liggur í málinu að heildarframleiðslukostnaður sjónvarpsþáttaraðarinnar T hafi numið um … íslenskra króna og að um 21% hlutfall þess kostnaðar hafi fallið til hér á landi. Samkvæmt því eru skilyrði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 43/1999 fyrir því, að endurgreiðsla taki mið af heildarframleiðslukostnaði verkefnisins sem féll til á Evrópska efnahagssvæðinu, þ.e. í Svíþjóð, ekki uppfyllt í tilviki kæranda, sbr. hér að framan. Verður því að hafna kröfu kæranda í málinu. Samkvæmt þeim málsúrslitum verður ennfremur að hafna málskostnaðarkröfu kæranda, sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, með áorðnum breytingum.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Kröfum kæranda í máli þessu er hafnað.