Úrskurður yfirskattanefndar

Ár 2026, fimmtudaginn 4. júní, er tekið fyrir mál nr. 35/2026; kæra A og B, dags. 10. febrúar 2026, vegna álagningar opinberra gjalda gjaldárið 2025. Í málinu úrskurða Sverrir Örn Björnsson, Gerður Guðmundsdóttir og Bjarnveig Eiríksdóttir. Upp er kveðinn svofelldur

ú r s k u r ð u r :

I.

Málavextir eru þeir að í skattframtali sínu árið 2025 færðu kærendur til eignar hlutabréf í erlendum hlutafélögum, þ.e. Deutsche Bank, Royal Bank of Scotland, Sampo og Swedbank, og færðu til tekna arðgreiðslur af hlutabréfum í þremur síðastnefndu félögunum að fjárhæð samtals 10.511.374 kr., sbr. greinargerð um hlutabréfaeign (RSK 3.19) með skattframtalinu. Í athugasemdadálki í skattframtalinu kom fram að skatti hefði verið haldið eftir af arðinum erlendis og að kærendur greiddu 22% skatt af arðinum í heild, þ.e. 15% skatt erlendis og 7% skatt á Íslandi. Af arði af hlutabréfum í Deutsche Bank hefði verið greiddur 25% skattur í Þýskalandi og kæmi því ekki til greiðslu fjármagnstekjuskatts af honum hér á landi. Arður frá Sampo hefði ekki verið skattlagður í Finnlandi þannig að kærendur greiddu 22% fjármagnstekjuskatt af söluandvirði hlutabréfa í dótturfélagi Sampo, Mandatum Holding Oy, sem seld hefðu verið á árinu 2024.

Með bréfi, dags. 22. maí 2025, tilkynnti ríkisskattstjóri kærendum með vísan til 1. mgr. 95. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, að við álagningu opinberra gjalda þeirra umrætt gjaldár væri ekki tekið tillit til skattgreiðslna af arði erlendis þar sem staðfesting á slíkum greiðslum hefði ekki fylgt skattframtalinu í samræmi við framtalsleiðbeiningar. Því væri ekki unnt að taka tillit til hugsanlegra skattgreiðslna í Finnlandi, Svíþjóð og Bretlandi.

Með kæru í tölvupósti 29. júlí 2025 gerðu kærendur athugasemdir vegna álagningar opinberra gjalda gjaldárið 2025, sbr. 1. mgr. 99. gr. laga nr. 90/2003. Í tölvupóstinum var vísað til meðfylgjandi kvittana frá Landsbankanum hf. sem bæru með sér afdreginn skatt af arði af hlutabréfum í Finnlandi, Svíþjóð og Bretlandi.

Í framhaldi af frekari samskiptum vegna málsins, sbr. tölvupósta dagana 19. og 20. nóvember 2025, tók ríkisskattstjóri kæruna til afgreiðslu með kæruúrskurði, dags. 28. nóvember 2025. Í úrskurðinum vísaði ríkisskattstjóri til þess að framlögð gögn (kvittanir) bæru með sér að arðgreiðslur til kærenda á árinu 2024 hefðu numið hærri fjárhæðum en tilfært væri í skattframtali kærenda árið 2025. Í símtali hefðu kærendur staðfest að erlendar arðgreiðslur hefðu verið lækkaðar eftir því sem við ætti þannig að álagðir skattar næmu 7% af heildararðgreiðslum til kærenda þannig að tekið væri tillit til tvísköttunarsamninga. Kærendum hefði verið leiðbeint um að telja bæri fram heildararðgreiðslur erlendis, enda væri um að ræða skattskyldar tekjur samkvæmt 4. tölul. C-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, og láta fylgja staðfestingu á greiddum skatti erlendis, sbr. framtalsleiðbeiningar. Með vísan til þessa væri kröfu kærenda synjað með fyrirvara um frekari endurskoðun.

II.

Með kæru, dags. 10. febrúar 2025, hafa kærendur skotið kæruúrskurði ríkisskattstjóra til yfirskattanefndar og krafist þess að úrskurðurinn verði felldur niður, en til vara að álagning fjármagnstekjuskatts verði lækkuð og kærendum ákvarðaður málskostnaður úr ríkissjóði, sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, með síðari breytingum. Í kærunni er greint frá málsatvikum og tekið fram að ríkisskattstjóri hafi breytt skattframtali kærenda árið 2025 á þeim forsendum að taka mætti tillit til skattgreiðslna af arði erlendis, allt að 15%, en þar sem staðfesting á slíkum skattgreiðslum lægi ekki fyrir væri ekki unnt að taka tillit til þeirra. Ríkisskattstjóri hafi í kjölfar þessa verið upplýstur um skattgreiðslurnar, en með hinum kærða úrskurði sé kröfu kærenda hafnað á þeim grundvelli að framsetning upplýsinga í skattframtali hafi ekki verið samkvæmt lögum, þ.e. að um vanframtaldar tekjur sé að ræða. Óumdeilt sé að kærendur hafi greitt skatta erlendis af tekjunum og því séu allar forsendur til þess að ákvarða réttan skatt á þær. Brjóti úrskurður ríkisskattstjóra gegn 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 um meðalhóf auk þess að byggja á breyttum forsendum. Beri því að fella úrskurðinn úr gildi. Til vara sé gerð sú krafa að við álagningu skatts vegna hins móttekna arðs frá erlendum félögum verði tekið tillit til skattgreiðslna erlendis.

III.

Með bréfi, dags. 25. febrúar 2026, hefur ríkisskattstjóri lagt fram umsögn um kæruna. Þar kemur fram að það sé álit ríkisskattstjóra að staðfesta beri hinn kærða úrskurð með vísan til forsendna hans, enda hafi ekki komið fram nein gögn eða málsástæður varðandi kæruefnið sem gefi tilefni til breytinga á ákvörðun ríkisskattstjóra.

Með bréfi til yfirskattanefndar hinn 18. mars 2026 hafa kærendur komið á framfæri athugasemdum vegna umsagnar ríkisskattstjóra og áréttað kröfur sínar og sjónarmið.

IV.

Eins og rakið er í kafla I að framan færðu kærendur til tekna í skattframtali sínu árið 2025 arðgreiðslur af hlutabréfum í erlendum hlutafélögum í lið 3.6 að fjárhæð samtals 10.511.374 kr. Samkvæmt skattskilunum var nánar tiltekið um að ræða arð af hlutabréfum í Royal Bank of Scotland 50.000 kr., Sampo 9.747.697 kr. og Swedbank 712.677 kr., sbr. og greinargerð um hlutabréfaeign (RSK 3.19) með framtalinu. Ekki færðu kærendur neinar skattgreiðslur af arðinum, hvorki í reit 540 í lið 3.6 í skattframtalinu né sem staðgreiðslu af arði í þar til ætluðum reit í greinargerðinni. Í athugasemdadálki í skattframtalinu var þess hins vegar getið að skattur hefði verið greiddur af tekjunum erlendis, þó að undanskildum tekjum af sölu hlutabréfa í dótturfélagi Sampo, Mandatum Holding Oy, sem kærendur hefðu fengið afhent sem arð af hlutabréfum sínum í Sampo og seld hefðu verið á árinu 2024. Kom fram að kærendur hefðu talið fram söluhagnað hlutabréfanna sem arð. Ágreiningur málsins lýtur að þeirri ákvörðun ríkisskattstjóra með hinum kærða úrskurði að fallast ekki á frádrátt vegna greiddra skatta erlendis frá umræddum arðstekjum kærenda, en sú ákvörðun byggðist á því að arðgreiðslur kærenda af erlendum hlutabréfum á árinu 2024 hafi numið hærri fjárhæðum en færðar væru í skattframtali þeirra árið 2025. Af hálfu kærenda er þess aðallega krafist að úrskurður ríkisskattstjóra verði felldur úr gildi vegna annmarka á meðferð málsins, en litið er svo á í kærunni að höfnun frádráttarins byggi á öðrum forsendum en fram hafi komið í tilkynningu ríkisskattstjóra, dags. 22. maí 2025, þar sem einungis hafi verið vísað til þess að ekki hafi verið lögð fram gögn til staðfestingar skattgreiðslum erlendis. Varakrafa lýtur að því að tekið verði tillit til skattgreiðslna erlendis við álagningu fjármagnstekjuskatts á kærendur.

Ekki er deilt um það í málinu að umræddar arðstekjur kærenda af erlendri hlutabréfaeign séu skattskyldar á grundvelli 4. tölul. C-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, sbr. 1. mgr. 11. gr. sömu laga. Þá er sömuleiðis ágreiningslaust að við álagningu á kærendur vegna umræddra tekna beri að gæta ákvæða viðeigandi tvísköttunarsamninga, eins og fram kemur í tilkynningu ríkisskattstjóra, dags. 22. maí 2025, þar sem vísað er til tvísköttunarsamnings milli Norðurlandanna annars vegar, sbr. auglýsingu nr. 11/1997 í C-deild Stjórnartíðinda, og tvísköttunarsamnings við Bretland hins vegar, sbr. auglýsingu nr. 4/2014. Er ljóst að hér er haft í huga að arður kærenda af hlutabréfum í Sampo og Swedbank falli undir fyrrnefnda samninginn og arður af hlutabréfum í Royal Bank of Scotland falli undir þann síðarnefnda. Samkvæmt gögnum um arðgreiðslur þessar sem fylgdu bréfi kærenda til yfirskattanefndar, dags. 18. mars 2026, var þó ekki um að ræða arðgreiðslur af hlutabréfum í Royal Bank of Scotland heldur hlutabréfum í Natwest Group PLC, auk arðgreiðslna af hlutabréfunum í Sampo og Swedbank, sbr. meðfylgjandi yfirlit frá Landsbanka Íslands hf.

Í 10. gr. ofangreindra tvísköttunarsamninga er fjallað um ágóðahluti (tekjur af hlutabréfum). Af ákvæðum þeirrar greinar leiðir að ágóðahlutir geta fallið til skattlagningar í báðum aðildarríkjum sem eiga í hlut. Það aðildarríki, þar sem félag það sem greiðir ágóðahlutina er heimilisfast, er þó við skattlagninguna bundið við skatthlutföll þau sem mælt er fyrir um í annars vegar 3. mgr. 10. gr. tvísköttunarsamnings Norðurlandanna og hins vegar 1. tölul. a) 10. gr. tvísköttunarsamnings við Bretland að uppfylltum skilyrðum sem þar eru rakin. Samkvæmt fyrrnefndum yfirlitum frá Landsbanka Íslands hf. var ekki um að ræða neinar skattgreiðslur í Bretlandi af arði til kærenda frá Natwest Group PLC. Af arðgreiðslum frá Sampo og Swedbank var hins vegar haldið 15% afdráttarskatti, sbr. fyrrgreind ákvæði 10. gr. tvísköttunarsamnings milli Norðurlandanna.

Í framtalsleiðbeiningum ríkisskattstjóra (RSK 8.01) fyrir framtalsárið 2025, sbr. bls. 30 í leiðbeiningunum þar sem fjallað er um tekjur og eignir erlendis, kemur fram að hafi verið greiddir skattar erlendis af arði skuli gera grein fyrir þeim greiðslum í athugasemdadálki í lið 1.4. Umreikna skuli tekjurnar og skattgreiðslurnar í íslenskar krónur miðað við gengi eins og það var þegar teknanna var aflað. Jafnframt skal láta fylgja með staðfestingu um greidda skatta erlendis frá viðeigandi skattyfirvöldum. Skiptir ekki máli hvort uppruni teknanna hafi verið í ríki sem Ísland hefur gert tvísköttunarsamning við eða ekki.

Kærendur gerðu enga grein fyrir greiddum skatti erlendis af umræddum arðstekjum þeirra í skattframtali sínu árið 2025, sbr. hér að framan. Þá varð frekast að skilja athugasemd í skattframtalinu um arðgreiðslur frá erlendum hlutafélögum svo að þær greiðslur væru ekki réttilega tilgreindar í framtali með fullri fjárhæð heldur að frádreginni ótilgreindri fjárhæð vegna skatta sem haldið hefði verið eftir af arðinum erlendis. Kemur þetta heim og saman við framlagðar kvittanir frá Landsbankanum sem bera með sér hærri fjárhæðir arðs frá Sampo og Swedbank en kærendur tilfærðu í skattframtali sínu, en eilítið lægri fjárhæð frá Natwest. Samkvæmt gögnunum námu arðgreiðslur frá Natwest 200,91 breskum pundum eða 35.320 kr. miðað við gengi bresks punds 29. apríl 2024, arðgreiðslur frá Swedbank 181.800 sænskum krónum eða 2.377.035 kr. miðað við gengi sænskrar krónu 4. apríl 2024 og arðgreiðslur frá Sampo 87.818,26 evrum eða 13.211.261 kr. miðað við gengi evru dagana 5. janúar og 7. maí 2024 þegar greiðslurnar féllu til eftir því sem ráðið verður.

Samkvæmt fyrrgreindum yfirlitum nam fjárhæð afdráttarskatts 27.270 sænskum krónum af arðgreiðslu frá Swedbank og 4.040,82 evrum af arðgreiðslu frá Sampo hinn 7. maí 2024 eða 356.555 kr. vegna Swedbank og 607.335 kr. vegna Sampo. Fyrirliggjandi yfirlit vegna arðgreiðslu frá Sampo sem fólst í afhendingu hlutabréfa í Mandatum Holding Oy, þ.e. nánar tiltekið vegna sölu hlutabréfanna 3. janúar 2024, ber ekki með sér neinar skattgreiðslur. Þá var ekki haldið eftir neinum skatti af arði frá Natwest, eins og áður segir.

Aðalkrafa kærenda lýtur að því að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi, m.a. þar sem forsendur ríkisskattstjóra hafi breyst í grundvallaratriðum við meðferð málsins. Taka má undir þetta með kærendum auk þess sem rökstuðningur úrskurðarins þykir engan veginn fullnægjandi með tilliti til þess hvernig kærumálið lá fyrir ríkisskattstjóra, sbr. áskilnað um rökstuðning kæruúrskurða í 1. mgr. 99. gr. laga nr. 90/2003 og ákvæði um efni rökstuðnings í 1. og 2. mgr. 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Á hinn bóginn verður naumast séð að hagsmunir kærenda standi til ógildingar úrskurðarins á þessum grundvelli, enda hefði slík ógilding í för með sér að senda bæri kæruna til ríkisskattstjóra til nýrrar meðferðar og afgreiðslu, sbr. til hliðsjónar úrskurð yfirskattanefndar nr. 109/2025. Að þessu athuguðu og eins og málið liggur fyrir yfirskattanefnd þykir rétt að fallast á varakröfu kærenda um að tekið verði tillit til greiddra skatta erlendis við álagningu á hinar umþrættu arðstekjur miðað við það sem ráðið verður um slíkar skattgreiðslur. Er stofn kærenda til fjármagnstekjuskatts gjaldárið 2025 því lækkaður um 963.890 kr., sbr. hér að framan. Með úrskurði þessum er þá ekki tekin nein efnisleg afstaða til réttmætis fjárhæða tilfærðra arðstekna í skattframtali kærenda umfram það sem leiðir af framangreindri umfjöllun.

Af hálfu kærenda er gerð krafa um að þeim verði úrskurðaður málskostnaður úr ríkissjóði samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, sbr. 4. gr. laga nr. 96/1998 og 6. gr. laga nr. 69/2021, um breyting á þeim lögum. Í ákvæði þessu kemur fram að falli úrskurður yfirskattanefndar skattaðila í hag, að hluta eða öllu leyti, geti yfirskattanefnd úrskurðað greiðslu málskostnaðar úr ríkissjóði, að hluta eða öllu leyti, enda hafi skattaðili haft uppi slíka kröfu við meðferð málsins, um sé að ræða kostnað sem eðlilegt var að hann stofnaði til vegna meðferðar málsins og ósanngjarnt væri að hann bæri þann kostnað sjálfur. Af hálfu kærenda hafa engin gögn verið lögð fram um útlagðan kostnað þeirra af meðferð málsins þrátt fyrir ábendingu þar að lútandi í bréfi yfirskattanefndar, dags. 11. febrúar 2026, þar sem móttaka kærunnar var staðfest. Með vísan til framanritaðs, sbr. og starfsreglur yfirskattanefndar um ákvörðun málskostnaðar frá 21. nóvember 2014, er kröfu kærenda um greiðslu málskostnaðar hafnað.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Stofn kærenda til fjármagnstekjuskatts gjaldárið 2025 lækkar um 963.890 kr. Að öðru leyti er kröfum kærenda hafnað.