Úrskurður yfirskattanefndar

Ár 2026, föstudaginn 12. júní, er tekið fyrir mál nr. 95/2026; kæra A, B, C og D, dags. 15. apríl 2026, vegna ákvörðunar erfðafjárskatts. Í málinu úrskurða Sverrir Örn Björnsson, Anna Dóra Helgadóttir og Bjarnveig Eiríksdóttir. Upp er kveðinn svofelldur

ú r s k u r ð u r :

I.

Með kæru, dags. 15. apríl 2026, hafa kærendur skotið til yfirskattanefndar ákvörðun sýslumanns 13. apríl 2026 á erfðafjárskatti vegna arfs úr dánarbúi E sem andaðist … 2024, sbr. tilkynningu sýslumanns, dags. 13. apríl 2026, og erfðafjárskýrslu, dags. 31. mars sama ár. Samkvæmt tilkynningu sýslumanns kom ekki til ákvörðunar erfðafjárskatts vegna arfs úr dánarbúinu. Í kærunni er rakið að skömmu fyrir andlát E hafi íbúð í hennar eigu verið seld. Í kjölfarið hafi E innt af hendi fyrirframgreiddan arf að fjárhæð 28.000.000 kr. og kærendur greitt 10% erfðafjárskatt af honum. Við uppgjör á dánarbúi E hafi komið í ljós eignir í búinu að andvirði 4.237.430 kr. Að teknu tilliti til útfararkostnaðar 1.713.464 kr. hafi staðið eftir 2.523.966 kr. Frítekjumark erfðafjárskatts á árinu 2024 nemi 6.203.409 kr. og því virðist hafa verið greiddur erfðafjárskattur af 3.679.443 kr. (6.203.409 – 2.523.966) umfram það sem þurft hefði að greiða ef greitt hefði verið út í einu lagi eftir andlát E. Frítekjumarkið hefði þá með öðrum orðum verið fullnýtt. Því sé farið fram á leiðréttingu og endurgreiðslu erfðafjárskatts af 3.679.443 kr. eða 367.944 kr. (91.986 kr. í tilviki hvers kærenda).

II.

Með bréfi, dags. 5. maí 2026, hefur sýslumaður lagt fram umsögn í málinu. Í umsögn sýslumanns er tekið fram að kæra kærenda verði ekki skilin öðruvísi en svo að farið sé fram á leiðréttingu erfðafjárskatts vegna fyrirframgreidds arfs sem E hafi innt af hendi til kærenda um fjórum mánuðum fyrir andlát sitt, sbr. erfðafjárskýrslu, dags. 28. maí 2024, sem móttekin hafi verið hjá sýslumanni 31. sama mánaðar. Með bréfi, dags. 11. júní 2024, hafi sýslumaður tilkynnt kærendum um álagningu erfðafjárskatts 2.800.000 kr. vegna hins fyrirframgreidda arfs og leiðbeint kærendum um kærufrest. Erfingjar hafi greitt erfðafjárskattinn athugasemdalaust og ekki kært álagninguna til yfirskattanefndar. Sé það því mat sýslumanns að kæra vegna álagningar erfðafjárskatts af fyrirframgreiddum arfi sé of seint fram komin auk þess sem undanþáguákvæði 2. mgr. 5. gr. laga nr. 14/2004, um erfðafjárskatt, eigi bara við um dánarbú, en ekki fyrirframgreiddan arf, sbr. skýrt orðalag ákvæðisins. Við álagningu erfðafjárskatts 13. apríl 2026 hafi kærendur nýtt skattfrelsi sitt til fulls í samræmi við fyrrgreint ákvæði. Með vísan til framanritaðs sé mat sýslumanns að ekki sé lagaheimild til leiðréttingar og endurgreiðslu erfðafjárskatts, eins og farið sé fram á í kæru kærenda.

Með bréfi til yfirskattanefndar, dags. 8. maí 2026, hafa kærendur komið á framfæri athugasemdum vegna umsagnar sýslumanns. Í bréfinu kemur fram að ekki hafi reynst unnt að gera sér grein fyrir því að frítekjumark erfðafjárskatts nýttist ekki að fullu fyrr en við uppgjör dánarbúsins á árinu 2026. Engin leið hafi verið að sjá það fyrir á árinu 2024. Spyrja megi hvort einhvern tíma sé of seint að leiðrétta ranga álagningu erfðafjárskatts, hvort sem erfðafjárskattur hafi verið ofgreiddur eða vangreiddur. Þekking almennings á lögum og reglum um erfðafjárskatt sé oft takmörkuð og svo hafi verið í tilviki kærenda sem þó hafi reynt að haga málum í samræmi við bestu samvisku.

III.

Eins og fram er komið varðar kæran í máli þessu ákvörðun erfðafjárskatts vegna arfs úr dánarbúi E sem andaðist á árinu 2024, sbr. tilkynningu sýslumanns, dags. 13. apríl 2026, og erfðafjárskýrslu, dags. 31. mars sama ár. Engu að síður virðist ljóst að krafa kærenda lúti í reynd að leiðréttingu erfðafjárskatts af fyrirframgreiddum arfi sem E innti af hendi til kærenda á árinu 2024, sbr. erfðafjárskýrslu, dags. 28. maí 2024, vegna þeirrar ráðstöfunar sem árituð var af sýslumanni 11. júní sama ár. Í kæru kærenda eru ekki gerðar neinar athugasemdir við ákvarðanir sýslumanns á erfðafjárskatti, hvorki vegna hins fyrirframgreidda arfs né arfs úr dánarbúi E, eins og erfðafjárskýrslurnar lágu fyrir embættinu. Sýnist litið svo á af hálfu kærenda að þar sem skattstofn erfðafjárskatts vegna dánarbús E hafi verið undir skattfrelsismörkum erfðafjárskatts samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 14/2004 og kærendur ekki fengið notið skattfrelsismarka við ákvörðun erfðafjárskatts af fyrirframgreiddum arfi á árinu 2024 vegna þess ákvæðis sé um að ræða ofgreiddan erfðafjárskatt, enda hafi hluti skattfrelsismarka fallið milli stafs og hurðar sé litið til arftökunnar í heild sinni. Ekki verður fallist á þetta með kærendum þar sem ólíkar reglur gilda að lögum um ákvörðun erfðafjárskatts af arfi sem fellur til við skipti dánarbús og arfi sem greiddur er fyrirfram í lifanda lífi, sbr. m.a. fyrrgreint ákvæði þar sem fram kemur að fyrirmæli þess um skattfrelsismörk gildi ekki um fyrirframgreiðslu arfs. Verður því að taka undir með sýslumanni að ekki sé neinn lagagrundvöllur fyrir kröfu kærenda um leiðréttingu erfðafjárskatts. Er kröfu kærenda því hafnað.

Ú r s k u r ð a r o r ð:

Kröfu kærenda í máli þessu er hafnað.