Úrskurður yfirskattanefndar

Ár 2026, föstudaginn 12. júní, er tekið fyrir mál nr. 161/2025; kæra A, dags. 2. október 2025, vegna álagningar opinberra gjalda gjaldárin 2020, 2021, 2022, 2023 og 2024. Í málinu úrskurða Sverrir Örn Björnsson, Anna Dóra Helgadóttir og Bjarnveig Eiríksdóttir. Upp er kveðinn svofelldur

ú r s k u r ð u r :

I.

Með kæru, dags. 2. október 2025, hefur kærandi skotið til yfirskattanefndar úrskurði ríkisskattstjóra, dags. 3. júlí 2025, um endurákvörðun opinberra gjalda gjaldárin 2020, 2021, 2022, 2023 og 2024. Með úrskurði þessum færði ríkisskattstjóri kæranda til tekna húsnæðishlunnindi að fjárhæð 2.072.500 kr. tekjuárið 2019, 2.372.500 kr. tekjuárið 2020, 2.347.500 kr. tekjuárið 2021, 3.978.892 kr. tekjuárið 2022 og 3.882.500 kr. tekjuárið 2023 vegna umráða kæranda yfir íbúðarhúsnæði að K sem var í eigu X ehf. á greindum árum. Kærandi var framkvæmdastjóri, stjórnarmaður og prókúruhafi félagsins og eigandi að 20% hlutafjár í því þau ár sem um ræðir. Þá færði ríkisskattstjóri kæranda til tekna bifreiðahlunnindi að fjárhæð 2.104.012 kr. tekjuárið 2020, 3.519.086 kr. tekjuárið 2021 og 3.277.008 kr. tekjuárið 2022 vegna ótakmarkaðra umráða kæranda yfir bifreið af gerðinni Land Rover Discovery í eigu Y ehf. á greindum árum, en kærandi var framkvæmdastjóri, stjórnarmaður og prókúruhafi félagsins og eigandi 50% hlutafjár í því. Loks felldi ríkisskattstjóri niður tilfærðan frádrátt á móti ökutækjastyrk í skattframtölum kæranda að fjárhæð 600.000 kr. tekjuárið 2020, 660.000 kr. tekjuárið 2021, 220.000 kr. tekjuárið 2022 og 660.000 kr. tekjuárið 2023. Nam hækkun tekjuskatts- og útsvarsstofns kæranda umrædd ár vegna breytinga ríkisskattstjóra 2.072.500 kr. gjaldárið 2020, 5.076.512 kr. gjaldárið 2021, 6.526.586 kr. gjaldárið 2022, 7.475.900 kr. gjaldárið 2023 og 4.542.500 kr. gjaldárið 2024 og bætti ríkisskattstjóri 25% álagi við þá hækkun samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt. Nam fjárhæð álagsins 518.125 kr. fyrsta árið, 1.269.128 kr. annað árið, 1.631.646 kr. þriðja árið, 1.868.975 kr. fjórða árið og 1.135.625 kr. fimmta árið.

Í kæru til yfirskattanefndar er þess aðallega krafist að úrskurður ríkisskattstjóra verði felldur úr gildi. Til vara fer kærandi fram á að 25% álag verði fellt niður og áður greitt álag verði endurgreitt kæranda að viðbættum dráttarvöxtum frá greiðsludegi. Þá er þess krafist að kæranda verði úrskurðaður málskostnaður til greiðslu úr ríkissjóði, sbr. ákvæði 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, með áorðnum breytingum.

Tekið skal fram að með hinum kærða úrskurði tilkynnti ríkisskattstjóri jafnframt maka kæranda, B, um breytingar á áður álögðum gjöldum hennar gjaldárin 2020, 2021 og 2022 sem leiddu af framangreindum breytingum á skattskilum kæranda en þar var um að ræða breytingar á ákvörðun barnabóta og sérstaks barnabótaauka umrædd ár. Kæra í máli þessu er sett fram í nafni A og B þótt ekki sé vikið sérstaklega að breytingum er varða B í kærunni. Ljóst er að kæruefnið varðar B ekki með öðrum hætti en sem leiðir af lagareglum um skattlagningu hjóna og  sambýlisfólks. Framsetning í úrskurði þessum tekur mið af því.

II.

Úrskurður ríkisskattstjóra um endurákvörðun, dags. 3. júlí 2025, var kveðinn upp í kjölfar bréfaskipta við kæranda, X ehf. og Y ehf. sem eru nánar rakin í úrskurði embættisins. Eins og fram kemur í kafla I voru breytingar ríkisskattstjóra þríþættar og þykir rétt að fjalla sjálfstætt um hvert kæruatriði fyrir sig.

Um tekjufærslu húsnæðishlunninda.

Í úrskurðinum kom fram að X ehf. hefði verið eigandi íbúðarhúsnæðis að K frá árinu 2013 og kærandi verið með lögheimili þar frá október 2014. Um húsnæðishlunnindi, þ.e. endurgjaldslaus afnot af íbúðarhúsnæði í eigu launagreiðanda, væri fjallað sérstaklega í 1. mgr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 og í árlegum skattmatsreglum ríkisskattstjóra, sbr. auglýsingar nr. 1141/2018, 1223/2019, 1431/2020, 1503/2021 og 1490/2022 í B-deild Stjórnartíðinda. Samkvæmt reglum þessum skyldu endurgjaldslaus afnot af íbúðarhúsnæði sem launagreiðandi léti starfsmanni í té til umráða vera metin starfsmanni til tekna sem jafngilti 5% af fasteignamati íbúðarhúsnæðis og lóðar að teknu tilliti til margfeldis með gildistölu þess svæðis þar sem húsnæðið væri eða 1 á höfuðborgarsvæðinu. Frá og með tekjuárinu 2022 gilti hins vegar sú regla að endurgjaldslaus umráð eigenda fyrirtækja, framkvæmdastjóra og annarra í sambærilegum störfum yfir íbúðar- eða orlofshúsnæði í eigu rekstraraðila skyldu metin til tekna með 5% af kaupverði fasteignar í bókum rekstraraðila, að viðbættum eignfærðum endurbótum á eigninni. Var gerð grein fyrir ákvörðun húsnæðishlunninda kæranda miðað við framangreindar forsendur, þ.e. vegna íbúðarhúsnæðis í eigu X ehf., miðað við tiltækar upplýsingar um fasteignamat og kaupverð eignarinnar og að teknu tilliti til 3% árlegrar niðurfærslu, svo sem nánar var sundurliðað. Til frádráttar húsnæðishlunnindum kæmi greidd leiga eða 1.800.000 kr. hvert ár.

Af hálfu kæranda væri komið fram í málinu að framkvæmdir við endurbætur fasteignarinnar að K á því tímabili sem um ræðir hefðu staðið í vegi fyrir afnotum kæranda af eigninni þar sem aðeins hluti hennar hafi verið nothæfur til búsetu, þ.e. nánar tiltekið eitt herbergi. Þar sem afnot kæranda af eigninni hefðu af þessum sökum verið takmörkuð bæri að líta til þess að samkvæmt lið 2.8 í skattmati ríkisskattstjóra væri heimilt að lækka ársumráð ef viðkomandi húsnæði hefði verið leigt öðrum ótengdum aðilum. Taka bæri tillit til þess við útreikning hlunninda.

Af þessu tilefni væri tekið fram að kærandi hefði ekki sýnt fram á það með gögnum að húsnæðið hefði að mestu verið óíbúðarhæft á árunum 2019-2021. Hreyfingayfirlit vegna endurbótanna bæru með sér kostnað af þeim 2.537.276 kr. árið 2019 og 1.273.161 kr. árið 2020 og virtist stærstur hluti endurbótanna hafa átt sér stað á árunum 2014-2017. Ekki hefði þannig verið sýnt fram á að ákvæði skattmatsreglnanna um takmörkuð afnot ætti við í tilviki kæranda. Þá hefðu leigugreiðslur kæranda verið óbreyttar öll árin og því ekki hækkað þegar eignin hefði að sögn verið orðin íbúðarhæf auk þess sem ekki þætti trúverðugt að kærandi hefði ásamt maka og tveimur börnum búið í einu herbergi hússins um þriggja ára skeið. Að þessu virtu þætti ekkert fram komið í andmælum kæranda sem gæfi tilefni til þess að falla frá fyrirhuguðum breytingum á skattframtölum hans og kæmu þær því til framkvæmda í samræmi við það sem boðað hefði verið.

Um tekjufærslu bifreiðahlunninda.

Um tekjufærslu bifreiðahlunninda í skattframtölum kæranda árin 2021, 2022, 2023 og 2024 kom fram að samkvæmt skattmatsreglum ríkisskattstjóra teldust umráð eigenda fyrirtækja, framkvæmdastjóra þeirra og annarra í sambærilegum störfum, ætíð til ótakmarkaðra og fullra umráða yfir þeim fólksbifreiðum sem þeim væru látnar í té og þeir hefðu til einkanota, hvað sem liði í hvaða mæli einkanot væru í raun. Með tilliti til þess að kærandi væri hluthafi Y ehf. og framkvæmdastjóri félagsins þætti verða að gera ríkar kröfur til þess að leitt væri í ljós með gögnum eða sýnt fram á með öðrum afdráttarlausum hætti að hann sem stjórnandi félagsins hefði ekki haft þau umráð yfir bifreiðum félagsins sem meta bæri til skattskyldra tekna eftir reglum um bifreiðahlunnindi miðað við full umráð. Af hálfu kæranda hefðu veittar skýringar á umráðum og notkun bifreiðar Y ehf. verið misvísandi, en því haldið fram á seinni stigum málsins að tilgreindur starfsmaður félagsins hefði haft lyklavöld bifreiðanna utan almenns vinnutíma og nýtt bifreiðarnar til ferða til og frá vinnu. Hefði kærandi lagt fram akstursskýrslur þessu til stuðnings. Ekki yrði þó annað séð en að skýrslurnar byggðu á áætluðum akstri þar sem tilgreindur akstur væri ávallt sá sami, þ.e. 11,3 km hvora leið, auk þess sem kílómetrastaða bifreiðar kæmi hvergi fram í skýrslunum. Virtist því ekki um að ræða samtímagögn sem rýrði trúverðugleika fram kominna skýringa um takmörkuð afnot starfsmannsins, sbr. til hliðsjónar úrskurð yfirskattanefndar nr. 160/2021. Umræddur starfsmaður hefði auk þess haft yfir tveimur bifreiðum að ráða á sínu heimili og því vandséð þörf hans fyrir bifreið í eigu félagsins og gæti framlögð yfirlýsing starfsmannsins, undirmanns í starfssambandi, naumast haft þýðingu við þær aðstæður. Sama ætti við um yfirlýsingar fjölskyldumeðlima sem þættu ekki geta haft vægi.

Hvorki kærandi né maki hans hefðu verið skráðir eigendur bifreiðar umrædd ár, þó að því undanskildu að maki kæranda hefði verið skráð fyrir bifreið frá septembermánuði 2021. Vandséð væri því að akstursþörf fjölskyldu kæranda gæti hafa verið mætt með afnotum af bifreið móður kæranda, svo sem haldið væri fram. Aukinheldur þætti ekki trúverðugt að jeppabifreið af gerðinni Land Rover hefði verið notuð til að flytja fisk daglega og til aksturs með vörur, m.a. í ljósi þess að Y ehf. hefði verið eigandi vöruflutningabifreiðar.

Með vísan til stöðu kæranda sem eiganda og fyrirsvarsmanns Y ehf. teldi ríkisskattstjóri ekki annað verða ráðið en að kærandi hefði haft umráð yfir bifreið félagsins árin 2020 til og með 2022. Reikna bæri því kæranda til tekna í skattframtölum hans bifreiðahlunnindi vegna þeirra umráða. Var gerð grein fyrir ákvörðun fjárhæðar hlunninda út frá verði bifreiðanna, aldri þeirra og eignarhaldstíma til samræmis við skattmatsreglur. Samkvæmt því teldust vanframtalin skattskyld bifreiðahlunnindi nema þeim fjárhæðum sem hér að framan eru raktar.

Um frádrátt á móti fengnum ökutækjastyrk.

Forsendur ríkisskattstjóra fyrir fullri niðurfellingu tilfærðs frádráttar á móti ökutækjastyrk í skattframtölum kæranda árin 2021, 2022, 2023 og 2024 voru þær að kærandi hefði hvorki verið eigandi bifreiðar umrædd ár né hefði hann látið í té umbeðin gögn sem liggja ættu til grundvallar frádrættinum, þ.e. akstursskýrslur og kostnaðargögn, sbr. 1. tölul. A-liðar 1. mgr. 30. gr. laga nr. 90/2003, lið 3.1 í skattmatsreglum fyrir tekjuárin 2020, 2021, 2022 og 2023 og ákvæði 1. tölul. 2. gr. reglugerðar nr. 591/1987, um laun, greiðslur og hlunnindi utan staðgreiðslu, með síðari breytingum. Yrði því ekki séð að kærandi hefði orðið fyrir þeim kostnaði sem veittum styrk væri ætlað að mæta eða að kærandi hefði yfir höfuð sinnt akstri í þágu X ehf. á greindum árum.

III.

Í kafla I hér að framan er greint frá kröfugerð kæranda í kæru til yfirskattanefndar. Í kærunni kemur fram að X ehf. hafi keypt fasteignina að K á árinu 2013 fyrir 49.700.000 kr. og ráðist í endurbætur á eigninni á árunum 2014-2020 fyrir samtals um 99.000.000 kr. Rekstrarlegur tilgangur félagsins sé kaup fasteigna og fjárfesting og sköpun tekna með sölu og eftir atvikum leigu. Vegna framkvæmda við fasteignina hafi hún aðeins verið íbúðarhæf að hluta til og engan veginn hæf til útleigu fyrr en á árinu 2021. Kærandi hafi haft lögheimili í eigninni frá árinu 2014 og greitt mánaðarlega leigu 150.000 kr. fyrir afnotin sem endurspegli ástand fasteignarinnar á þeim tíma. Framlagt yfirlit yfir eignfærðar endurbætur sýni svo ekki verði um villst að ráðist hafi verið í umfangsmiklar framkvæmdir á árunum 2014-2021. Einungis hluti alls kostnaðar vegna endurbótanna sé þó eignfærður í skattskilum, en annar hluti sé gjaldfærður. Því sé ekki rétt að leggja mat á umfang endurbóta eingöngu miðað við eignfærðan kostnað. Framkvæmdum á heimilum fólks fylgi jafnan rask sem takmarki notkunarmöguleika, sbr. reglu skattmats í lið 2.8 um takmörkuð afnot. Beri að taka tillit til þessa við ákvörðun húsnæðishlunninda.

Varðandi bifreiðahlunnindi sé til þess að líta að báðar bifreiðar Y ehf. hafi verið nýttar í rekstri félagsins, þar með talið vegna sendingar á fiskafurðum og aksturs með starfsmenn. Hinn 1. júní 2020 hafi félagið gert samning við starfsmann þess, G, um afnot hennar af bifreiðinni til aksturs til og frá vinnu. Kærandi hafi lagt fram gögn þessu til stuðnings, þ.e. umræddan samning og akstursdagbók hlutaðeigandi starfsmanns, sem sýni að bifreiðin hafi verið í umsjá G. Ríkisskattstjóri vísi til samningsins sem „yfirlýsingar“ til þess að draga úr þýðingu hans. Þá vísi ríkisskattstjóri til dóms Hæstaréttar Íslands í máli nr. 49/2015 þar sem atvik hafi þó verið ólík atvikum í máli kæranda, enda hafi bifreið Y ehf. ekki verið í umsjá kæranda heldur annars starfsmanns félagsins. Vegna athugasemda ríkisskattstjóra við frágang akstursdagbókar sé til þess að líta að eðli máls samkvæmt hafi kærandi ekki haft neina aðkomu að skráningu í bókina. Tilvísun ríkisskattstjóra til úrskurðar yfirskattanefndar nr. 160/2021 missi marks þar sem í því máli hafi verið um að ræða akstur í þágu vinnuveitanda, en skýrlega liggi fyrir í máli kæranda að um sé að ræða akstur viðkomandi starfsmanns til og frá vinnu og því ekki óeðlilegt að akstursvegalengd sé jafnan sú sama. Ekki verði því séð að þessi staðreynd rýri á neinn hátt trúverðugleika akstursdagbókarinnar. Fjöldi skráðra bifreiða á heimili G hafi enga þýðingu í þessu sambandi. Kærandi hafi haft til umráða aðra bifreið og hafi lagt fram yfirlýsingu móður sinnar því til styrktar. Hulin ráðgáta sé af hvaða ástæðu litið sé svo á í úrskurði ríkisskattstjóra að sú bifreið hafi ekki getað þjónað akstursþörf kæranda og fjölskyldu hans. Skattyfirvöld beri sönnunarbyrði fyrir ótakmörkuðum afnotum bifreiða en ekki skattaðilar fyrir hinu gagnstæða.

Um málsmeðferð ríkisskattstjóra sé það að segja að embættið hafi ekki tekið skýringar og gögn kæranda til efnislegrar skoðunar, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá séu gerðar alvarlegar athugasemdir við form úrskurðar ríkisskattstjóra sem sé rúmar 21 bls. að lengd sem sé verulega úr hófi fram. Form og uppsetning úrskurðarins feli í sér annmarka sem sé verulegur, sbr. 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, enda skuli slíkir úrskurðir stjórnvalda uppfylla kröfur um skýrleika, hnitmiðaða framsetningu og meðalhóf.

IV.

Með bréfi, dags. 5. desember 2025, hefur ríkisskattstjóri lagt fram umsögn í málinu og krafist þess að úrskurður embættisins verði staðfestur með vísan til forsendna hans, enda hafi ekki komið fram nein ný gögn eða málsástæður sem gefi tilefni til breytinga á honum. Ekki hafi verið lagðar fram neinar viðbótarupplýsingar sem gætu haft áhrif á mat á atvikum málsins eða haggað niðurstöðu þess. Við mat húsnæðishlunninda kæranda hafi verið byggt á bókhaldsgögnum X ehf. þar sem fram komi að meginkostnaður við endurbætur á fasteigninni hafi fallið til á árunum 2014-2017. Kærandi haldi því fram að eingöngu hluti kostnaðar hafi verið eignfærður og að verulegur hluti hafi verið gjaldfærður, en hafi ekki lagt fram nein gögn sem rökstyðji þá fullyrðingu. Engin gögn hafi þannig verið lögð fram um umfang eða tímasetningu endurbóta eða um það hvernig þær hafi raunverulega hamlað afnotum kæranda af fasteigninni. Við beitingu undantekningarákvæðis skattmats um takmörkuð afnot hvíli sönnunarbyrði á skattaðila. Til þess að slík lækkun komi til greina verði að vera ljóst að afnot hafi verið verulega skert eða takmörkuð að því marki að þau endurspegli ekki venjulegt íbúðarhúsnæði. Engin gögn hafi komið fram sem sýni fram á slíkt heldur hafi kærandi búið í fasteigninni á öllu því tímabili sem hér skipti máli ásamt fjölskyldu sinni. Fullyrðingar um að stór hluti húsnæðisins hafi ekki verið íbúðarhæfur séu ósannaðar og ekki í samræmi við gögn málsins.

Ríkisskattstjóri hafi ákvarðað kæranda bifreiðahlunnindi á grundvelli þess að hann hafi verið starfsmaður og eigandi Y ehf. sem hafi haft á leigu bifreiðar til nota í rekstrinum. Hvorki kærandi né maki hans hafi átt bifreið á því tímabili sem málið taki til. Samkvæmt skattmatsreglum teljist eigandi og stjórnandi félags hafa ótakmörkuð umráð yfir bifreiðum félagsins þegar ekkert bendi til þess að aðgangur hans sé takmarkaður og hvíli sönnunarbyrði alfarið á skattaðila um hið gagnstæða. Ríkisskattstjóri hafi lagt mat á gögn sem kærandi hafi lagt fram í málinu og ekki talið þau fela í sér sönnun um að kærandi hafi ekki haft ótakmörkuð afnot bifreiða félagsins. Afnot annars starfsmanns takmarki ekki í sjálfu sér aðgang kæranda að bifreiðum félagsins, enda engin gögn sem sýni fram á að honum hafi verið ókleift að nýta bifreiðarnar. Við mat bifreiðahlunninda sé ekki gerð krafa um að sýnt sé fram á raunveruleg einkanot heldur hvort skattaðili hafi haft umráðarétt yfir bifreið, sbr. t.d. úrskurð yfirskattanefndar nr. 26/2024. Umráðaréttur felist í því að kærandi hafi haft aðgang að bifreið í þeim mæli að einkanot væru raunhæfur og nærtækur möguleiki, óháð því hvort hann hafi nýtt sér þann rétt í reynd. Þegar fyrirsvarsmaður félags hafi frjálsar hendur um ráðstöfun eigna þess, þar á meðal ökutækja, verði almennt að líta svo á að hann hafi slíkan umráðarétt. Þá verði ekki fallist á með kæranda að athugun þess, hvort kærandi hafi haft umráð yfir öðrum bifreiðum, feli í sér að skattyfirvöld séu komin út fyrir sínar valdheimildir, enda sé um að ræða nauðsynlegan þátt matsins.

Með bréfi til yfirskattanefndar, dags. 5. janúar 2026, hefur kærandi komið á framfæri athugasemdum í tilefni af umsögn ríkisskattstjóra. Eru áður fram komin sjónarmið og rök kæranda áréttuð, m.a. að ekki sé sanngjarnt við ákvörðun húsnæðishlunninda að miða við fullt markaðsverð þegar hluti húsnæðis sé ekki íbúðarhæfur eða óaðgengilegur vegna framkvæmda. Ákvæði skattmatsreglna eigi að ná yfir slík tilvik. Þá beri ríkisskattstjóra við ákvörðun bifreiðahlunninda að leggja til grundvallar heildstætt mat á raunverulegum notum og eðli afnota. Gögn málsins sýni að afnot annars starfsmanns af bifreiðinni hafi verið samfelld og dagleg sem leitt hafi til verulegrar skerðingar á aðgangi kæranda að bifreiðinni í reynd.

Í niðurlagi bréfsins er gerð grein fyrir kostnaði kæranda af rekstri málsins sem nemi 2.291.750 kr. án virðisaukaskatts vegna 76,75 klukkustunda vinnu umboðsmanns kæranda við málið, en þar sé meðtalinn kostnaður vegna hliðstæðs kærumáls annars aðila.

V.

Eins og fram hefur komið voru breytingar ríkisskattstjóra samkvæmt hinum kærða úrskurði um endurákvörðun, dags. 3. júlí 2025, þríþættar og lutu í fyrsta lagi að tekjufærslu húsnæðishlunninda í skattframtölum kæranda árin 2020, 2021, 2022, 2023 og 2024, í öðru lagi að tekjufærslu bifreiðahlunninda í skattframtölum hans árin 2021, 2022 og 2023 og í þriðja lagi að niðurfellingu tilfærðs frádráttar á móti ökutækjastyrk í skattframtölum árin 2021, 2022, 2023 og 2024. Leit ríkisskattstjóri svo á að kærandi hefði haft endurgjaldslaus afnot af íbúðarhúsnæði í eigu X ehf. að K á greindum árum, en kærandi var fyrirsvarsmaður félagsins og eigandi 20% hlutafjár í því. Þá hefði kærandi haft ótakmörkuð umráð bifreiðar í eigu Y ehf. en kærandi var einnig fyrirsvarsmaður þess félags og eigandi helmings hlutafjár í því. Um skattskyldu hlunninda vísaði ríkisskattstjóri til 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, sbr. reglur um skattmat vegna tekna manna tekjuárin 2019, 2020, 2021, 2022 og 2023. Niðurfellingu tilfærðs frádráttar á móti ökutækjastyrk í skattskilum kæranda byggði ríkisskattstjóri á því að skilyrði frádráttar samkvæmt 1. tölul. A-liðar 1. mgr. 30. gr. laga nr. 90/2003 væru ekki uppfyllt í tilviki kæranda, sbr. lið 3.1 í skattmatsreglum ríkisskattstjóra fyrir hlutaðeigandi ár. Þá bætti ríkisskattstjóri 25% álagi við þá hækkun skattstofna kæranda sem leiddi af breytingunum, sbr. heimildarákvæði 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003. Af hálfu kæranda er þess krafist að úrskurður ríkisskattstjóra verði felldur úr gildi, en til vara að 25% álag verði fellt niður.

Ástæða er til að víkja að kröfugerð í kæru til yfirskattanefndar sem ekki þykir vera svo skýr sem æskilegt er, sbr. 2. mgr. 5. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd. Í kærunni er þess aðallega krafist að úrskurður ríkisskattstjóra verði felldur úr gildi, en til vara að 25% álag verði fellt niður og endurgreitt kæranda með dráttarvöxtum. Þrátt fyrir þessa kröfugerð lýtur rökstuðningur í kærunni einungis að tekjufærslu húsnæðis- og bifreiðahlunninda, en ekkert er vikið að niðurfellingu tilfærðs frádráttar á móti ökutækjastyrk. Þá eru naumast efni til að skilja umfjöllun í kærunni um tekjufærð húsnæðishlunnindi á annan veg en þann að kæran taki einungis til tekjufærslu slíkra hlunninda vegna tekjuáranna 2019 og 2020. Hvað sem því líður verður litið svo á að í kærunni felist varakrafa um lækkun á tekjufærslum ríkisskattstjóra, nái fyrrgreind krafa um ógildingu úrskurðar ríkisskattstjóra í heild sinni ekki fram að ganga, vegna þeirra liða í úrskurði ríkisskattstjóra sem mótmælt er sérstaklega, auk þess sem krafist er niðurfellingar álags, sbr. og niðurlag kærunnar þar sem tekið er fram að krafist sé niðurfellingar úrskurðarins að hluta eða öllu leyti. Þá verður gengið út frá því að höfnun frádráttar á móti ökutækjastyrk í skattframtölum kæranda árin 2021, 2022, 2023 og 2024 sé ágreiningslaus og verður ekki frekar um það fjallað.

Vegna athugasemda í kærunni við málsmeðferð ríkisskattstjóra skal tekið fram að hvorki verður séð að ríkisskattstjóri hafi vanrækt rannsóknarskyldur sínar við meðferð málsins, sbr. umfangsmikil bréfaskipti embættisins og X ehf., Y ehf. og kæranda sem rakin eru í úrskurði ríkisskattstjóra, dags. 3. júlí 2025, né að ríkisskattstjóri hafi ekki rökstutt ákvarðanir sínar með fullnægjandi hætti, enda er engin grein gerð fyrir því í kærunni að hvaða leyti málsmeðferð ríkisskattstjóra sé áfátt um þetta, sbr. 1., 4. og 5. mgr. 96. gr. laga nr. 90/2003 og 10. og 22. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Verður krafa kæranda ekki tekin til greina á þeim forsendum að málsmeðferð ríkisskattstjóra hafi verið ábótavant þannig að leiða eigi til ógildingar úrskurðarins. Víkur þá að einstökum kæruefnum málsins.

Um tekjufærslu húsnæðishlunninda:

Ríkisskattstjóri færði kæranda til tekna í skattframtölum hans árin 2020, 2021, 2022, 2023 og 2024 húsnæðishlunnindi að fjárhæð 2.072.500 kr. fyrsta árið, 2.374.500 kr. annað árið, 2.347.500 kr. þriðja árið, 3.978.892 kr. fjórða árið og 3.882.500 kr. fimmta árið vegna afnota kæranda af íbúðarhúsnæðinu að K, sem var í eigu X ehf., á árunum 2019, 2020, 2021, 2022 og 2023. Um skattskyldu húsnæðishlunninda vísaði ríkisskattstjóri til 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, en undir skattskyld hlunnindi launamanna samkvæmt ákvæði þessu falla m.a. endurgjaldslaus afnot launamanns af íbúðarhúsnæði í eigu launagreiðanda. Kveðið er á um mat húsnæðishlunninda í lið 2.8 í reglum ríkisskattstjóra um skattmat vegna tekna manna tekjuárin 2019, 2020, 2021, 2022 og 2023, sbr. reglur nr. 1141/2018, 1223/2019, 1431/2020, 1503/2021 og 1490/2022 í B-deild Stjórnartíðinda. Fyrir liggur að kærandi hafði afnot af umræddu húsnæði á greindum árum og innti af hendi leigugreiðslur til X ehf. að fjárhæð 1.800.000 kr. á ári fyrir afnot eignarinnar.

Í gögnum málsins kemur fram að X ehf. keypti fasteignina að K á árinu 2013 og að kærandi hefur haft skráð lögheimili í eigninni frá október 2014. Í tilefni af bréfi ríkisskattstjóra til X ehf., dags. 12. nóvember 2024, þar sem spurst var fyrir um rekstrarlegan tilgang félagsins með kaupum húsnæðisins, kom fram í svarbréfi félagsins, dags. 22. janúar 2025, að í samræmi við skráðan tilgang X ehf., sem væri m.a. kaup, sala, leiga og rekstur fasteigna, hefði félagið fjárfest í fjölmörgum fasteignum á liðnum árum, þar með talið fasteigninni að K sem hefði verið leigð kæranda. Þá kom fram í bréfi kæranda til ríkisskattstjóra, dags. 2. júní 2025, að á árunum 2019-2021 hefði fasteignin verið í fokheldu ástandi og að mestu verið óhæf til íbúðar vegna yfirstandandi endurbóta á henni. Eru þær skýringar áréttaðar í kæru til yfirskattanefndar og byggt á því að taka beri tillit til skertra notkunarmöguleika af fasteigninni á greindum árum við ákvörðun húsnæðishlunninda, sbr. lið 2.8 í skattmatsreglum ríkisskattstjóra þar sem heimild sé til lækkunar á mati húsnæðishlunninda ef launamaður telst ekki nýta húsnæði að fullu. Þess er að geta að á fyrri stigum málsins aflaði ríkisskattstjóri upplýsinga um eignfærðar endurbætur húsnæðisins frá X ehf., sbr. bréf félagsins, dags. 22. janúar 2025, en því fylgdi afrit hreyfingalista vegna endurbóta á árunum 2019 og 2020. Í hinum kærða úrskurði kemur fram að eignfærðar endurbætur fasteignarinnar í skattskilum X ehf. nemi 49.407.303 kr. árið 2014, 5.117.783 kr. árið 2015, 12.923.476 kr. árið 2016, 24.221.491 kr. árið 2017, 3.423.874 kr. árið 2018, 2.537.276 kr. árið 2019 og 1.273.161 kr. árið 2020.

Í reglum ríkisskattstjóra um skattmat vegna tekna manna tekjuárin 2019, 2020, 2021, 2022 og 2023, sbr. auglýsingar nr. 1141/2018, 1223/2019, 1431/2020, 1503/2021 og 1490/2022 í B-deild Stjórnartíðinda, segir að endurgjaldslaus afnot af íbúðarhúsnæði og orlofshúsnæði sem launagreiðandi lætur starfsmanni í té til umráða skuli metin starfsmanninum til tekna. Skuli árleg afnot metin til tekna sem jafngildi 5% af fasteignamati íbúðarhúsnæðis (þ.m.t. bílskúr og önnur sérstaklega metin mannvirki á lóð íbúðarhúsnæðis) og lóðar og margfölduð með gildistölu þess svæðis þar sem húsnæðið er, sbr. eftirfarandi sundurliðun í reglunum. Endurgjaldslausa orkunotkun (rafmagn og hita) skuli telja til tekna á kostnaðarverði. Í skattmatsreglum ríkisskattstjóra fyrir tekjuárið 2022 voru síðan tekin upp sérstök ákvæði um umráð eigenda, framkvæmdastjóra o.fl. af fasteignum í eigu rekstraraðila. Segir þar að eigendur fyrirtækja, framkvæmdastjórar þeirra og aðrir í sambærilegum störfum, sem og stjórnarmenn félaga, skuli ætíð teljast hafa full og ótakmörkuð umráð yfir þeim fasteignum sem þeim séu látnar í té og þeir hafi til einkanota umfram tíu daga á ári. Endurgjaldslaus umráð þeirra yfir íbúðarhúsnæði, frístundahúsnæði eða öðru húsnæði, hvort sem er innanlands eða erlendis, skuli metin til tekna þannig að árleg hlunnindi jafngildi 5% af kaupverði fasteignar í bókum viðkomandi rekstraraðila, að viðbættum eignfærðum endurbótum á eigninni. Sé fasteignamat eignarinnar í lok næstliðins árs hærra en upphaflegt kaupverð, ásamt fjárhæð eignfærðra endurbóta, skuli miða við fjárhæð fasteignamatsins. Sé greidd leiga vegna umráðanna skuli hún koma til lækkunar á hlunnindafjárhæð. Færa megi niður kaupverð fasteignar og eignfærðar endurbætur um 3% á ári eftir kaupár, uns samanlagðar niðurfærðar fjárhæðir kaupverðs og endurbóta eru jafnar fasteignamati þess árs sem þá á við. Frá þeim tíma skuli miða við fasteignamat. Tekið er fram að sé umrætt húsnæði leigt til annarra ótengdra aðila skuli lækka ársumráð sem því tímabili nemur.

Sem fyrr segir er því haldið fram í kæru til yfirskattanefndar að taka beri tillit til þess við ákvörðun húsnæðishlunninda kæranda að vegna umfangsmikilla endurbóta á fasteigninni að K hafi húsnæðið ekki verið íbúðarhæft að öllu leyti fyrr en á árinu 2021. Rétt er að taka fram, vegna tilvísunar til liðar 2.8 í skattmatsreglum í þessu sambandi í kærunni, að í reglum þessum segir að fylgi starfi launamanns kvöð um búsetu í húsnæði, sem launagreiðandi lætur honum í té, sé ríkisskattstjóra heimilt að lækka mat húsnæðishlunninda við álagningu opinberra gjalda ef launamaður telst ekki nýta húsnæðið að fullu. Af hálfu kæranda hefur því ekki verið haldið fram að búseta hans í húsnæðinu leiði af kvöð í skilningi greinds ákvæðis skattmatsreglnanna, en eins og áður greinir er kærandi fyrirsvarsmaður X ehf. og einn af eigendum félagsins. Verður því ekki séð að umrætt ákvæði geti átt við í tilviki kæranda. Þá verður að taka undir með ríkisskattstjóra að miðað við fyrirliggjandi upplýsingar í skatt- og reikningsskilum X ehf. um eignfærðar endurbætur á eigninni á liðnum árum verður að draga þá ályktun að framkvæmdir við húseignina hafi fyrst og fremst farið fram í kjölfar kaupa X ehf. á henni á árinu 2013 og að mestu verið afstaðnar á því tímabili sem málið tekur til, sbr. hér að framan, enda hafa engin gögn verið lögð fram af hálfu kæranda til stuðnings því að eignin hafi að stórum hluta verið óíbúðarhæf á árunum 2019 og 2020 vegna framkvæmdanna. Hefur m.a. engin grein verið gerð fyrir gjaldfærðum kostnaði vegna slíkra endurbóta í skattskilum X ehf. umrædd ár, þ.e. kostnaði sem ekki hafi verið eignfærður í bókum félagsins, sbr. umfjöllun um þetta í kæru. Þykir kærandi því ekki hafa sýnt fram á að hann hafi ekki haft full afnot af húsnæðinu þau ár sem hin kærða tekjufærsla húsnæðishlunninda varðar.

Ágreiningslaust er að kærandi mun hafa innt af hendi leigugreiðslur til X ehf. að fjárhæð 1.800.000 kr. á ári fyrir afnot hans af fasteigninni á árunum 2019-2023. Hefur ríkisskattstjóri tekið tillit til þessa við ákvörðun húsnæðishlunninda sem þannig reiknuðust sem mismunur fjárhæða í skattmatsreglum og greiddrar húsaleigu, svo sem gerð er grein fyrir í hinum kærða úrskurði. Kærandi var framkvæmdastjóri, stjórnarmaður og prókúruhafi X ehf. á umræddum árum og jafnframt starfsmaður félagsins eftir því sem fram er komið, en í skattframtölum sínum árin 2020, 2021, 2022, 2023 og 2024 gerði kærandi grein fyrir launatekjum frá félaginu. Það leiðir af starfssambandi kæranda og félagsins að kæranda bar að færa sér til tekna húsnæðishlunnindi vegna afnota af íbúðarhúsnæði í eigu launagreiðanda hans, sbr. 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, að því leyti sem við átti samkvæmt skattmatsreglum fyrir hlutaðeigandi ár.

Eftir orðalagi reglna ríkisskattstjóra um skattmat tekjuárin 2022 og 2023, eftir að tekin voru upp sérstök ákvæði um ákvörðun hlunninda vegna umráða eigenda rekstraraðila og fyrirsvarsmanna þeirra yfir íbúðar- og orlofshúsnæði í eigu rekstraraðila, sbr. lið 2.8 í reglum þessum, ber að ákvarða fjárhæð skattskyldra hlunninda vegna endurgjaldslausra umráða eigenda af íbúðarhúsnæði miðað við 5% af kaupverði fasteignar í bókum hlutaðeigandi rekstraraðila að viðbættum eignfærðum endurbótum eða eftir atvikum af fasteignamati eignar með þeim hætti sem kveðið er á um í reglunum, sbr. hér að framan. Ríkisskattstjóri ákvarðaði fjárhæð húsnæðishlunninda kæranda vegna íbúðarhúsnæðisins til samræmis við greindar reglur að teknu tilliti til 3% árlegrar niðurfærslu kaupverðs og endurbóta, sbr. töflu á bls. 12 í úrskurði um endurákvörðun. Miðaði ríkisskattstjóri við fasteignamat eignarinnar tekjuárin 2019, 2020, 2021 og 2023, en kaupverð hennar tekjuárið 2022 þar sem fasteignamat í lok næstliðins árs var lægra en kaupverð að viðbættri fjárhæð endurbóta, svo sem gerð var grein fyrir. Í kæru til yfirskattanefndar eru ekki gerðar sérstakar athugasemdir við fjárhæð húsnæðishlunninda.

Með vísan til framanritaðs og þar sem ekki er deilt um fjárhæð húsnæðishlunninda að öðru leyti er kröfu kæranda varðandi þetta kæruatriði hafnað.

Um tekjufærslu bifreiðahlunninda:

Þessi þáttur málsins varðar skattlagningu bifreiðahlunninda hjá kæranda gjaldárin 2021, 2022 og 2023 vegna ætlaðra umráða hans yfir bifreið af gerðinni Land Rover Discovery sem var í leiguumráðum launagreiðanda kæranda, Y ehf. Nánar tiltekið er um að ræða tvær bifreiðar sömu gerðar, þ.e. bifreiðina … sem Y ehf. hafði á leigu frá 16. júní 2020 til 30. september 2021 og bifreiðina … sem félagið hafði á leigu frá 30. september 2021 til ársloka 2022 eftir því sem fram er komið. Kærandi tilfærði ekki skattskyld bifreiðahlunnindi vegna bifreiðanna í skattframtölum sínum þau ár sem málið tekur til, enda var og er viðhorf kæranda að engum einkaafnotum af bifreiðunum hafi verið fyrir að fara. Með úrskurði sínum ákvarðaði ríkisskattstjóri kæranda bifreiðahlunnindi að fjárhæð 2.104.012 kr. í skattframtali árið 2021, 3.519.086 kr. í skattframtali árið 2022 og 3.277.008 kr. í skattframtali árið 2023, en fjárhæðir þessar tóku mið af kostnaðarverði bifreiðanna og öðrum þeim atriðum sem ráða ákvörðun bifreiðahlunninda samkvæmt skattmatsreglum miðað við að um full og ótakmörkuð umráð hafi verið að ræða, sbr. reglur ríkisskattstjóra um skattmat vegna tekna manna tekjuárin 2020, 2021 og 2022 sem vísað var til. Að því er varðar tekjuárið 2020 lagði ríkisskattstjóri til grundvallar að um afnot kæranda væri að ræða í 198 daga á því ári af bifreiðinni […].

Af hálfu kæranda er þess krafist að tekjufærð bifreiðahlunnindi verði felld niður. Er sú krafa byggð á því að greindar bifreiðar hafi alfarið verið notaðar í þágu rekstrar Y ehf. og ekki staðið kæranda til einkanota að neinu leyti, enda hafi bifreiðarnar verið í umsjá annars starfsmanns félagsins sem hafi notað þær til aksturs milli heimilis og vinnustaðar á grundvelli samnings milli hennar og félagsins, dags. 1. júní 2020, þar um, en samningur þessi er meðal gagna málsins. Um afnot af bifreið til einkaþarfa kom fram í bréfi kæranda til ríkisskattstjóra, dags. 30. ágúst 2024, að kærandi hefði haft afnot af bifreið móður sinnar sem hafi verið mikið erlendis.

Í 1. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, er mælt fyrir um skattskyldu endurgjalds fyrir hvers konar vinnu, starf eða þjónustu, sem innt er af hendi fyrir annan aðila. Eru í ákvæðinu nefnd í dæmaskyni ýmis konar laun svo og „fatnaður, fæði, húsnæði, risnufé, verkfærapeningar, ökutækjastyrkir, flutningspeningar og aðrar hliðstæðar greiðslur, fríðindi og hlunnindi, svo og framlög og gjafir sem sýnilega eru gefnar sem kaupauki“. Tekið er fram að hvorki skipti máli „hver tekur við greiðslu né í hvaða gjaldmiðli goldið er, hvort sem það er í reiðufé, fríðu, hlunnindum eða vinnuskiptum“. Samkvæmt þessu teljast ekki einungis beinar fjárgreiðslur til skattskyldra tekna sem laun fyrir vinnu, heldur einnig hvers konar fríðindi eða hlunnindi sem launamenn njóta í starfi. Undir skattskyld hlunnindi launamanna samkvæmt ákvæði þessu falla endurgjaldslaus afnot launamanns af bifreið í eigu atvinnurekanda, svonefnd bifreiðahlunnindi. Af eðli hlunninda leiðir að meta verður þau til verðs. Samkvæmt 118. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 21. gr. laga nr. 128/2009, skal ríkisskattstjóri, að fenginni staðfestingu ráðherra, gefa út reglur um mat á hlunnindum, sbr. 7. gr. laga nr. 90/2003, og öðrum tekjum og frádrætti sem meta þarf til verðs samkvæmt lögunum. Um útgáfu ríkisskattstjóra á matsreglum samkvæmt áðurgildandi ákvæði 116. gr. laga nr. 75/1981 er fjallað m.a. í úrskurði yfirskattanefndar nr. 664/1997 og vísast í þann úrskurð um almenn atriði um ákvörðun bifreiðahlunninda.

Kveðið er á um mat bifreiðahlunninda í lið 2.3 í reglum ríkisskattstjóra um skattmat vegna tekna manna tekjuárin 2020, 2021 og 2022, sbr. reglur nr. 1223/2019, 1431/2020 og 1503/2021 sem birtar voru í B-deild Stjórnartíðinda. Í matsreglum þessum er greint á milli ákvörðunar bifreiðahlunninda miðað við full og ótakmörkuð umráð bifreiðar annars vegar og vegna takmarkaðra afnota hins vegar. Í reglunum kemur fram að láti launagreiðandi starfsmanni sínum í té fólksbifreið, þ.m.t. skutbifreið, jeppabifreið eða aðra bifreið sem hægt er að hafa sambærileg not af, til fullra umráða skuli meta þau starfsmanni til tekna án tillits til notkunar hans á bifreiðinni. Jafnframt er tekið fram að hafi starfsmaður fleiri en eina bifreið frá launagreiðanda sínum til fullra eða ótakmarkaðra umráða samtímis fyrir sig eða fjölskyldu sína skuli reikna starfsmanninum til hlunninda umráð hans yfir hverri bifreið fyrir sig. Í reglunum er sérstaklega tekið fram að eigendur fyrirtækja, framkvæmdastjórar þeirra og aðrir í sambærilegum störfum sem og stjórnarmenn félaga teljist ætíð hafa full og ótakmörkuð umráð yfir þeim fólksbifreiðum sem þeim eru látnar í té og þeir hafa til einkanota.

Kærandi var á þeim tíma sem málið varðar eigandi helmings hlutafjár í Y ehf. ásamt því að vera framkvæmdastjóri, stjórnarmaður, prókúruhafi og starfsmaður félagsins. Við slíkar aðstæður þykir verða að gera nokkuð ríkar kröfur til þess að kærandi leiði í ljós með gögnum, t.d. varðandi nýtingu bifreiðar í þágu rekstrar, eða sýni skýrlega fram á með öðrum hætti að hann hafi ekki þau umráð yfir bifreið launagreiðanda að þau verði metin honum til skattskyldra tekna eftir reglum um bifreiðahlunnindi miðað við full umráð. Tekið skal fram að miðað við aðstæður í málinu veltur úrlausn þess á því hvort eigin notum kæranda af bifreiðunum hafi verið fyrir að fara, enda ber að ákvarða bifreiðahlunnindi miðað við ótakmörkuð afnot verði niðurstaðan sú, sbr. fyrrgreint ákvæði skattmatsreglna um að eigendur fyrirtækja, framkvæmdastjórar þeirra og aðrir í sambærilegum störfum sem og stjórnarmenn félaga teljist ætíð hafa full og ótakmörkuð umráð yfir þeim fólksbifreiðum sem þeim eru látnar í té og þeir hafa til einkanota.

Ríkisskattstjóri byggði ákvörðun sína um bifreiðahlunnindi kæranda vegna ætlaðra umráða kæranda yfir bifreið Y ehf. einkum á því að kærandi þætti ekki hafa sýnt fram á að umráð hans yfir bifreið félagsins hefðu verið takmörkuð með einhverjum sannanlegum hætti. Skaut ríkisskattstjóri m.a. þeirri stoð undir ákvörðun sína að hvorki kærandi né maki hans hefðu verið skráð fyrir bifreið lungann af því tímabili sem málið tekur til.

Samkvæmt gögnum málsins hefur Y ehf. með höndum fiskverkun og sölu fiskafurða og í bréfi félagsins til ríkisskattstjóra, dags. 5. júlí 2024, kom fram um afnot af fyrrnefndum bifreiðum að þær væru notaðar daglega af starfsmönnum til ferða með fisk og til annarra rekstrartengdra verkefna, svo sem nánar var rakið. Var tekið fram að félagið keypti akstursþjónustu vegna stærri vörusendinga. Af bréfi þessu varð því ekki annað ráðið en að bifreiðarnar hefðu verið í umsjá kæranda sjálfs. Í bréfi kæranda til ríkisskattstjóra, dags. 30. ágúst 2024, kom hins vegar fram að bifreiðarnar hefðu verið í umsjá G, starfsmanns Y ehf., sem notað hefði bifreiðarnar til aksturs til og frá vinnu, en að lyklar að bifreiðunum hefðu ávallt verið geymdir á skrifstofu félagsins. Verður því að taka undir með ríkisskattstjóra að skýringar félagsins og kæranda á umráðum og afnotum bifreiðanna hafi verið hvarflandi undir rekstri málsins. Í framlögðum samningi G og Y ehf., dags. 1. júní 2020, sem fylgdi bréfi þessu, kemur fram að G hafi „aðgang að bifreiðum í umsjón félagsins“ til þess að komast til og frá vinnu og sé ekki leyfilegt að nota bifreiðar í umsjón félagsins umfram það. Tekið skal fram að jafnvel þótt G eða aðrir starfsmenn félagsins hafi ekið bifreiðunum að einhverju leyti í þágu rekstrar Y ehf. eða í eigin þágu miðað við framangreint verður að byggja á því að kærandi hafi haft umráð bifreiðanna utan vinnutíma, enda hafa engin gögn komið fram í málinu sem bera með sér að allur akstur bifreiðanna á tímabilinu hafi verið í þágu félagsins. Þá þykir kærandi ekki hafa varpað neinu ljósi á það hvernig banni við einkanotum bifreiðanna hafi verið fylgt eftir. Verður ekki annað ráðið en að í raun hafi kærandi sjálfur haft ákvörðunarvald um afnot bifreiðanna í einstökum tilfellum og þykja þær skýringar sem fram koma í kæru og gögn þeim til stuðnings, þar með talið yfirlýsing móður kæranda og ófullkomnar akstursdagbækur starfsmannsins, ekki vera til þess fallin að hnika mati þessu. Þá verður jafnframt að ganga út frá því að umráð kæranda yfir þessum bifreiðum hafi verið með sama hætti. Samkvæmt þessu og atvikum að öðru leyti, þar á meðal með hliðsjón af stöðu kæranda hjá félaginu, verður að líta svo á að kærandi hafi haft greindar bifreiðar til fullra og ótakmarkaðra umráða í skilningi skattmatsreglna, sbr. ákvæði matsreglnanna um að eigendur fyrirtækja, framkvæmdastjórar þeirra og aðrir í sambærilegum störfum sem og stjórnarmenn félaga teljist ætíð hafa full og ótakmörkuð umráð yfir þeim fólksbifreiðum sem þeim eru látnar í té og þeir hafa til einkanota. Ráða má af málatilbúnaði kæranda að hann líti svo á að notkun bifreiðarinnar í raun hafi þýðingu. Vegna þessa skal vísað til dóms Hæstaréttar Íslands í málinu nr. 356/1999 (H 2000:571), sbr. ennfremur dóm Hæstaréttar frá 24. september 2015 í málinu nr. 49/2015, en í dómi þessum er m.a. tekið fram að með skattlagningu bifreiðahlunninda launamanns, sem nýtur ótakmarkaðra afnota af bifreið, sé verið að skattleggja umráðin sem slík og skipti ekki máli í því sambandi hversu mikið launþeginn nýtir sér umráðaréttinn.

Samkvæmt framansögðu verður niðurstaðan sú, að virtum aðstæðum og atvikum að öðru leyti, að miðað verður við að kærandi hafi haft umráð umræddra bifreiða utan vinnutíma þau ár sem málið varðar. Í samræmi við þetta ber að ákvarða skattskyld bifreiðahlunnindi kæranda gjaldárin 2021, 2022 og 2023 vegna afnota af bifreiðunum eftir reglum um full og ótakmörkuð umráð í skilningi skattmatsreglna. Með vísan til þess og þar sem enginn ágreiningur er um fjárhæð bifreiðahlunninda, sem leiðir af greindum reglum, er kröfu kæranda um niðurfellingu á hinum tekjufærðu bifreiðahlunnindum hafnað.

Um beitingu 25% álags:

Samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 má ríkisskattstjóri bæta 25% álagi við áætlaða eða vantalda skattstofna séu annmarkar á framtali, sbr. 96. gr., eða einstakir liðir ranglega fram taldir. Samkvæmt 3. mgr. 108. gr. sömu laga skal fella niður álag samkvæmt greininni ef skattaðili færir rök að því að honum verði eigi kennt um annmarka á framtali eða vanskil þess, að óviðráðanleg atvik hafi hamlað því að hann skilaði framtali á réttum tíma, bætti úr annmörkum á framtali eða leiðrétti einstaka liði þess.

Þegar litið er til þeirra annmarka sem voru á skattskilum kæranda umrædd ár, þar sem engin grein var gerð fyrir skattskyldum bifreiða- og húsnæðishlunnindum, þykja ekki efni til að falla frá beitingu álags í tilviki kæranda, enda þykir hvorki hafa verið sýnt fram á að atvikum sé svo farið að 3. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 eigi við þannig að fella beri álag niður né að tilefni sé til að falla frá álagsbeitingu að öðru leyti. Er þá jafnframt litið til dóma- og úrskurðaframkvæmdar varðandi beitingu álags vegna slíkra hlunninda, sbr. m.a. dóm Hæstaréttar Íslands frá 10. febrúar 2000 í málinu nr. 356/1999 (H 2000:571) og úrskurði yfirskattanefndar nr. 199/2008 og 93/2025.

Um málskostnað:

Af hálfu kæranda er gerð krafa um greiðslu málskostnaðar úr ríkissjóði samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, með áorðnum breytingum. Samkvæmt úrslitum málsins eru ekki til staðar lagaskilyrði til að ákvarða kæranda málskostnað á grundvelli lagaákvæðisins. Kröfu þess efnis er því hafnað.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Kröfum kæranda í máli þessu er hafnað.