Úrskurður yfirskattanefndar

Ár 2026, miðvikudaginn 8. júlí, er tekið fyrir mál nr. 53/2026; kæra A, dags. 3. mars 2026, vegna ákvörðunar bifreiðagjalds árið 2026. Í málinu úrskurða Sverrir Örn Björnsson, Gerður Guðmundsdóttir og Bjarnveig Eiríksdóttir. Upp er kveðinn svofelldur

ú r s k u r ð u r :

I.

Með kæru, dags. 3. mars 2026, hefur kærandi skotið úrskurði ríkisskattstjóra, dags. 27. febrúar 2026, til yfirskattanefndar. Með úrskurðinum synjaði ríkisskattstjóri beiðni kæranda um niðurfellingu bifreiðagjalds af ökutækinu T vegna örorku kæranda, sbr. a-lið 4. gr. laga nr. 39/1988, um bifreiðagjald, með vísan til þess að bifreiðagjald hefði þegar verið fellt niður af ökutækinu N í eigu kæranda sem væri þyngra en ökutækið T. Fram kæmi í fyrrnefndu ákvæði að ef rétthafi niðurfellingar bifreiðagjalds ætti fleiri en eina bifreið skyldi bifreiðagjald fellt niður af þeirri bifreið sem væri þyngst. Þar sem búið væri að fella niður bifreiðagjald af þeirri bifreið kæranda sem væri þyngst væri ekki heimilt að fella niður gjaldið af öðrum ökutækjum í eigu kæranda. Væri kröfu hans því synjað.

Í kæru til yfirskattanefndar er þess krafist að ákvörðun ríkisskattstjóra verði felld úr gildi og að niðurfelling bifreiðagjalds á 1. gjaldtímabili árið 2026 taki til ökutækisins T í stað ökutækisins N. Kemur fram í kærunni að undanþáguákvæði a-liðar 4. gr. laga nr. 39/1988 sé félagslegt og fjárhagslegt úrræði en ekki tæknilegt. Þegar undanþágan hafi verið tekin upp hafi bifreiðagjald almennt byggst á þyngd bifreiða. Í dag hafi forsendur gjaldtöku breyst verulega og bifreiðagjald ráðist af útblæstri, vélarstærð og öðrum umhverfisþáttum og tæknilegum þáttum. Í tilviki kæranda séu bifreiðagjöld af bifreiðinni T þannig umtalsvert hærri en af bifreiðinni N þrátt fyrir að hin síðarnefnda bifreið sé þyngri. Með því að binda niðurfellingu gjaldsins við þyngd ökutækis, án tillits til raunverulegrar gjaldbyrði, sé ekki tryggt að markmið laganna – fjárhagsleg aðstoð – náist með eðlilegum og sanngjörnum hætti. Slík framkvæmd kunni að ganga gegn meðalhófs- og jafnræðisreglu stjórnsýsluréttar þar sem niðurstaðan sé á skjön við tilgang laganna. Breyttar forsendur gjaldtöku kalli á endurskoðun á túlkun ákvæðisins þannig að niðurfelling bifreiðagjalds þjóni raunverulegu félagslegu hlutverki sínu. Beri því að beita markmiðsskýringu við túlkun lagaákvæðisins og heimila niðurfellingu af því ökutæki sem hæst beri gjöldin, enda sé það í samræmi við tilgang laganna.

II.

Með bréfi, dags. 2. júní 2026, hefur ríkisskattstjóri lagt fram umsögn um kæruna. Þar kemur fram að það sé álit ríkisskattstjóra að staðfesta beri hinn kærða úrskurð embættisins með vísan til forsendna hans, enda hafi ekki komið fram nein þau gögn eða málsástæður varðandi kæruefnið sem gefi tilefni til breytinga á ákvörðun ríkisskattstjóra.

Með bréfi til yfirskattanefndar, sem barst 11. júní 2026, hefur kærandi komið á framfæri athugasemdum sínum vegna umsagnar ríkisskattstjóra. Í bréfinu eru áður fram komin rök og sjónarmið kæranda áréttuð og m.a. tekið fram að þrátt fyrir að bifreiðin N sé þyngri (2.572 kg) en bifreiðin T (2.375 kg) sé bifreiðagjald fyrir 1. gjaldtímabil 2026 meira en helmingi hærra af síðarnefndu bifreiðinni en þeirri fyrrnefndu eða 52.626 kr. af T en 23.570 kr. af N. Þetta sýni glögglega að tengsl milli þyngdar ökutækis annars vegar og fjárhæðar bifreiðagjalds hins vegar séu ekki lengur fyrir hendi með sama hætti og áður þegar undanþágan var sett. Bréfinu fylgja greiðsluseðlar bifreiðagjalds á gjalddaga 1. janúar 2026.

III.

Eins og að framan greinir leitaði kærandi til ríkisskattstjóra hinn 7. janúar 2026 með beiðni þess efnis að honum yrði veitt undanþága frá bifreiðagjaldi vegna bifreiðarinnar T í stað annarrar bifreiðar í hans eigu, bifreiðarinnar N, þar sem fyrrnefnda bifreiðin bæri mun hærra bifreiðagjald en sú síðarnefnda, sbr. a-lið 4. gr. laga nr. 39/1988, um bifreiðagjald, með áorðnum breytingum. Samkvæmt lagaákvæði þessu eru bifreiðar í eigu þeirra sem fá greiddan örorkustyrk, örorkulífeyri, hlutaörorkulífeyri, sjúkra- og endurhæfingargreiðslur, bensínstyrk eða umönnunargreiðslur vegna örorku barna frá Tryggingastofnun ríkisins undanþegnar bifreiðagjaldi. Kveðið er á um það í 7. málslið stafliðarins að ef sá, sem á rétt á niðurfellingu bifreiðagjalds, eigi fleiri en eina bifreið skuli bifreiðagjald fellt niður af þeirri bifreið sem sé þyngst. Með hinum kærða úrskurði synjaði ríkisskattstjóri beiðni kæranda á þeim grundvelli að bifreiðagjald vegna gjaldtímabilsins 1. janúar til 30. júní 2026 hefði þegar verið fellt niður vegna bifreiðarinnar N. Þar sem réttur til niðurfellingar bifreiðagjalds tæki aðeins til einnar bifreiðar og þá þeirrar sem þyngst væri yrði að hafna kröfu kæranda.

Eins og kærandi rekur í kæru til yfirskattanefndar má álykta að með reglunni í 7. málsl. a-liðar 4. gr. laga nr. 39/1988, um að undanþága bifreiðagjalds eigi við þá bifreið sem sé þyngst, þegar svo hagar til að rétthafi undanþágu á fleiri en eina bifreið, hafi verið stefnt að því að fella niður hæsta gjaldið við þessar aðstæður. Verður í þessu sambandi að hafa í huga þá tilhögun varðandi ákvörðun bifreiðagjalds, sem var við líði fyrir gildistöku laga nr. 156/2010, að miða gjald þetta alfarið við þyngd bifreiðar. Með lögum nr. 156/2010 varð sú breyting á löggjöf um bifreiðagjald að í stað þess að miða skyldi við þyngd ökutækis er nú í meginatriðum litið til skráðrar losunar koltvísýrings viðkomandi ökutækis. Jafnframt var með greindum breytingalögum kveðið á um sérstakt frávik frá reglum um ákvörðun bifreiðagjalds þegar í hlut eiga ökutæki sem nota metan sem aðalorkugjafa, sbr. nú a-lið 2. mgr. 4. gr. laga nr. 39/1988, án þess þó að bifreiðagjald væri fellt með öllu niður af slíkum ökutækjum. Engin breyting var gerð samhliða þessum breytingum á fyrrgreindu ákvæði í 7. málsl. a-liðar 4. gr. laga nr. 39/1988. Þrátt fyrir það sem álykta má um tilgang reglu, sem þar kemur fram, verður ekki fram hjá því litið að orðalag ákvæðisins er ótvírætt um niðurfellingu bifreiðagjalds af þyngstu bifreiðinni við þær aðstæður sem þar greinir. Í ljósi orðalags ákvæðisins þykir ekkert svigrúm til slíkrar túlkunar sem kærandi heldur fram, enda færi hún í bága við skýrt orðalag ákvæðisins.

Samkvæmt framansögðu fær krafa kæranda í máli þessu ekki samþýðst beinu orðalagi undanþáguákvæðis a-liðar 1. mgr. 4. gr. laga nr. 39/1988. Að því gættu verður að hafna kröfu kæranda, sbr. og úrskurð yfirskattanefndar nr. 32/2014.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Kröfu kæranda í máli þessu er hafnað.