Úrskurður yfirskattanefndar

Ár 2026, miðvikudaginn 8. júlí, er tekið fyrir mál nr. 1/2026; kæra A, mótt. 5. janúar 2026, vegna álagningar opinberra gjalda gjaldárið 2020. Í málinu úrskurða Þórarinn Egill Þórarinsson, Anna Dóra Helgadóttir og Bjarnveig Eiríksdóttir. Upp er kveðinn svofelldur

ú r s k u r ð u r :

I.

Með bréfi, dags. 5. janúar 2026, hefur fjármála- og efnahagsráðuneytið framsent til yfirskattanefndar sem kæru til nefndarinnar bréf kæranda, dags. 6. október 2025, vegna synjunar ríkisskattstjóra frá 8. júlí 2025 á beiðni kæranda um breytingu á álagningu opinberra gjalda gjaldárið 2020. Laut beiðnin að því að fá felld niður í skattframtali árið 2020 tilfærð laun frá G ehf. að fjárhæð 10.476.000 kr. sem kærandi kvaðst hafa talið fram en ekki hafa fengið greidd.

Af hálfu kæranda er þess krafist að ákvörðun ríkisskattstjóra verði ógilt og að lagt verði fyrir embættið að leiðrétta skattframtal kæranda árið 2020. Þá er þess krafist að kæranda verði úrskurðaður málskostnaður til greiðslu úr ríkissjóði, sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd, með áorðnum breytingum.          

II.

Mál þetta má rekja aftur til ársins 2023 en með bréfi til ríkisskattstjóra 2. janúar það ár óskaði kærandi eftir því að laun frá félaginu G ehf. að fjárhæð 10.476.000 kr. yrðu felld niður í skattframtali hans árið 2020 þar sem hann hefði aldrei fengið þau greidd.

Með fyrirspurnarbréfi, dags. 14. janúar 2023, óskaði ríkisskattstjóri eftir því að kærandi gerði nánari grein fyrir erindinu og legði fram gögn því til stuðnings, þ.e. yfirlit yfir hreyfingar bankareiknings árið 2019 ásamt staðfestingu skiptastjóra G ehf. á því að laun hefðu ekki verið greidd.

Með tölvupósti kæranda 7. júlí 2023 fylgdi m.a. listi yfir innborganir frá félaginu á bankareikning kæranda og yfirlit yfir útlagðan kostnað kæranda af debet- og kreditkorti kæranda. Kom fram að kærandi hefði haft samband við skiptastjóra G ehf. til að fá það staðfest að kærandi hefði ekki fengið umræddar launagreiðslur. Skiptastjóri hefði ekki lengur aðgang að gögnum félagsins en hefði bent kæranda á að sækja yfirlit frá lífeyrissjóðum og stéttarfélagi um þær greiðslur sem hefðu borist til þeirra frá félaginu fyrir viðkomandi ár. Meðfylgjandi væru því yfirlit yfir greiðslur iðgjalda í lífeyrissjóð og stéttarfélög. Samkvæmt samantekt kæranda kæmi fram í staðgreiðsluskrá ríkisskattstjóra að kærandi hefði fengið laun frá G ehf. að fjárhæð 10.561.000 kr. á árinu 2019 og hefði verið skilað staðgreiðslu að fjárhæð 910.101 kr. af þeim. Félagið hefði greitt samtals 15.183.204 kr. inn á bankareikning hans en útlagður kostnaður kæranda vegna félagsins hefði verið samtals 14.756.933 kr., þar af 9.833.850 kr. samkvæmt kreditkortayfirliti og 4.923.083 kr. samkvæmt bankareikningi. Innborgun inn á laun hefði því verið 1.176.271 kr.

Ríkisskattstjóri tók erindi kæranda til afgreiðslu og vísaði erindinu frá með ákvörðun, dags. 19. september 2023. Vísaði ríkisskattstjóri m.a. til þess að yfirlit kæranda yfir greiðslur iðgjalda í lífeyrissjóð og stéttarfélag sýndu að ekkert hefði borist frá G ehf. árið 2019. Hins vegar væru yfirlit reikninga og kreditkorta ekki með þeim hætti að hægt væri að lesa úr þeim um hvers konar greiðslur hefði verið að ræða. Ekki væri hægt að sjá á yfirlitunum að kærandi hefði lagt út fyrir kostnaði að fjárhæð samtals 4.923.083 kr. af bankareikningi auk þess sem útlagður kostnaður samkvæmt kreditkortayfirliti virtist aðeins hafa verið 7.928.042 kr. Innsend gögn staðfestu þannig ekki að kærandi hefði ekki fengið greidd framtalin laun fyrir tekjuárið 2019.

Með erindi, dags. 6. nóvember 2024, fór umboðsmaður kæranda, sem jafnframt hafði verið skiptastjóri þrotabús G ehf., fram á það að nýju fyrir hönd kæranda að laun frá G ehf. yrðu felld niður í skattframtali árið 2020. Erindinu fylgdi afrit af skýrslugjöf kæranda hjá skiptastjóra þrotabús G ehf., úthlutunargerð úr þrotabúinu og hreyfingalisti bankareiknings félagsins. Í erindinu kom m.a. fram að skiptastjóri hefði athugað með að fá aðgang að bókhaldskerfi þrotabúsins en samkvæmt upplýsingum frá DK-hugbúnaði hefði bókhaldinu verið lokað eftir skiptalok þrotabúsins. Væru bókhaldsgögn félagsins því ekki aðgengileg.

Ríkisskattstjóri tók erindi kæranda fyrir og synjaði því með ákvörðun, dags. 8. júlí 2025. Vísaði ríkisskattstjóri til þess að bréf skiptastjóra gæti ekki talist staðfesta að kærandi hefði ekki fengið framtalin laun greidd, enda væri ekki um staðfestingu skiptastjóra þess efnis að ræða heldur aðeins staðfestingu skiptastjóra á því að kærandi segðist ekki hafa fengið greidd laun. Yfirlit bankareiknings félagsins staðfestu millifærslur af reikningi þess á bankareikning kæranda samtals að fjárhæð 15.183.204 kr., en þær upplýsingar hefðu þegar legið fyrir við uppkvaðningu úrskurðar ríkisskattstjóra, dags. 19. september 2023. Væri það mat ríkisskattstjóra að framlögð gögn staðfestu ekki að kærandi hefði ekki fengið þau laun sem talin væru fram í skattframtali árið 2020.      

III.

Kærandi kærði synjun ríkisskattstjóra á erindi hans til fjármála- og efnahagsráðuneytisins með kæru, dags. 6. október 2025. Í kærunni er byggt á því að rannsóknarregla stjórnsýsluréttar hafi verið brotin við meðferð málsins. Líkt og ráða megi af bankareikningum kæranda hafi hann ekki þegið laun frá G ehf. á árinu 2019 þrátt fyrir að skattframtal hans árið 2020 beri það með sér. Samsvari framtalin laun þeim launum sem hann hefði fengið sem framkvæmdastjóri félagsins ef ekki hefði verið vegna bágrar stöðu félagsins á árinu 2019. Endurgreiðsla til kæranda að fjárhæð 15.183.204 kr. á útlögðum kostnaði fyrir félagið geti ekki talist vera sönnun á greiðslu launa, enda samsvari sú fjárhæð þeim kostnaði sem hann hafi lagt út fyrir félagið af eigin reikningum. Virðist sem ríkisskattstjóri hafi ekki að neinu leyti tekið tillit til kostnaðar sem kærandi hafi sannanlega lagt út fyrir félagið og ráða megi af bankareikningi hans og kreditkortayfirliti. Í fyrri ákvörðun ríkisskattstjóra frá 19. september 2023 viðurkenni embættið útlagðan kostnað samkvæmt greiðslukortayfirliti að fjárhæð 7.928.042 kr. án þess að fjalla frekar um það. Sé sú fjárhæð dregin frá innborgunum á reikning kæranda, þ.e. frá 15.183.204 kr., sé strax ljóst að meintar launagreiðslur að fjárhæð 10.476.000 standist ekki, enda nemi eftirstöðvarnar á bankareikningi kæranda við þann útreikning samtals 7.255.162 kr. Sé óskiljanlegt að þetta hafi ekki kallað á frekari rannsókn eða breytt niðurstöðu embættisins. Þessu til viðbótar sé bent á að sú fjárhæð sem ríkisskattstjóri telji vera launagreiðslur til kæranda, þ.e. 15.183.204 kr., sé verulega frábrugðin þeirri fjárhæð sem tilgreind hafi verið í skattframtali hans árið 2020. Ríkisskattstjóri fjalli hvorki um né geri grein fyrir þeim mismun. Af þessu megi ráða að rannsókn ríkisskattstjóra hafi verið ábótavant, enda vísi ríkisskattstjóri til rangrar fjárhæðar í fyrri niðurstöðu sinni án frekari skýringa á því og fari niðurstöðurnar að engu leyti saman. Sýni gögn málsins skýrlega fram á að rangur skattstofn hafi verið tilgreindur í skattframtali kæranda árið 2020. Séu skilyrði 2. mgr. 101. gr. laga nr. 90/2003 þannig uppfyllt, enda hafi beiðnin byggst á nýjum gögnum og upplýsingum, sem hafi ekki áður komið fram.      

IV.

Með bréfi, dags. 17. október 2025, lagði ríkisskattstjóri fram umsögn um kæruna. Í umsögninni sagði svo: „Að virtum málavöxtum, þ.m.t. framfærðum sjónarmiðum í kæru, telur ríkisskattstjóri tilefni til þess að fyrri málsmeðferð sæti endurskoðun. Óskar ríkisskattstjóri því eftir að fá mál þetta til skoðunar að nýju“.

Með tölvupósti til kæranda 22. október 2025 gaf fjármála- og efnahagsráðuneytið kæranda kost á að bregðast við umsögninni og óskaði eftir því að kærandi upplýsti hvort hann teldi tilefni til að afturkalla kæruna til ráðuneytisins. Að öðrum kosti yrði úrskurðað í málinu.

Með tölvupósti til fjármála- og efnahagsráðuneytisins 31. október 2025 gerði kærandi grein fyrir því að hann hygðist ekki afturkalla kæruna, enda lægi ekkert fyrir um að niðurstaða málsins myndi breytast. Óskaði kærandi eftir því að hann yrði upplýstur um hvað myndi felast í slíkri endurskoðun hjá ríkisskattstjóra.

Með bréfi, dags. 13. nóvember 2025, hefur ríkisskattstjóri lagt fram umsögn í málinu og afturkallað fyrri umsögn embættisins. Sé það álit ríkisskattstjóra að ekki hafi komið fram nein þau gögn eða málsástæður varðandi kæruefnið sem gefi tilefni til breytinga á ákvörðun embættisins. Í umsögninni eru atvik málsins rakin og tekið fram að erindi kæranda hafi verið synjað þar sem framlögð gögn staðfestu ekki að kærandi hefði ekki fengið þau laun sem talin hefðu verið fram í skattframtali árið 2020. Vegna viðbára kæranda um að málið hafi ekki verið nægjanlega upplýst er tekið fram að kærandi hafi verið krafinn um gögn til stuðnings erindi sínu með bréfi, dags. 24. janúar 2023.

Með bréfi, dags. 3. desember 2025, hefur kærandi komið á framfæri athugasemdum vegna umsagnar ríkisskattstjóra. Ítrekar kærandi að það sé ágreiningslaust að hann hafi talið fram í skattframtali sínu tekjur að fjárhæð 10.476.000 kr. fyrir tekjuárið 2019, enda hafi hann verið í góðri trú um að fá þá fjárhæð greidda síðar. Eins og fram komi í tölvupósti kæranda til ríkisskattstjóra 2. janúar 2023 hafi launin hins vegar aldrei verið greidd til kæranda og sjáist það á yfirliti bankareiknings. Ríkisskattstjóri hafi þó vísað til innborgana frá félaginu G ehf. á bankareikning kæranda að fjárhæð samtals 15.183.204 kr. og haldið því fram að um laun kæranda hafi verið að ræða. Það standist ekki, enda sýni einfaldir útreikningar að fullyrðing ríkisskattstjóra sé bersýnilega röng.

Með bréfi, dags. 12. janúar 2026, sbr. frekari upplýsingar í tölvupóstum, hefur kærandi lagt fram gögn til stuðnings málskostnaðarkröfu.   

V.

Ágreiningur máls þessa stendur um þá ákvörðun ríkisskattstjóra frá 8. júlí 2025 að synja beiðni kæranda um breytingu á ákvörðun um skattstofn eða skattálagningu gjaldárið 2020, sbr. 2. mgr. 101. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt. Hafði kærandi óskað eftir því við ríkisskattstjóra að tilfærð laun frá G ehf. að fjárhæð 10.476.000 kr. í skattframtali árið 2020 yrðu felld niður þar sem kærandi hefði ekki fengið þau greidd. Taldi ríkisskattstjóri kæranda ekki hafa sýnt fram á að hann hefði ekki fengið laun sín greidd.

Ákvörðun ríkisskattstjóra sætti kæru til fjármála- og efnahagsráðuneytisins sem hefur framsent yfirskattanefnd kæruna samkvæmt gildistökuákvæði laga nr. 98/2025, um breytingu á ýmsum lögum um skatta, tolla og gjöld (aðgerðir gegn peningaþvætti, viðurlög o.fl.), en með c-lið 20. gr. laga þessara var nýrri málsgrein bætt við 101. gr. laga nr. 90/2003 þar sem segir að skattaðila sé heimilt að kæra ákvarðanir ríkisskattstjóra samkvæmt 1. og 2. mgr. 101. gr. til yfirskattanefndar, sbr. lög nr. 30/1992, um yfirskattanefnd. Samkvæmt 27. gr. laga nr. 98/2025 öðluðust lögin þegar gildi og er tekið fram að frá og með gildistöku 8., 9., 17. og 20. gr. taki yfirskattanefnd við öllum óloknum ágreiningsmálum vegna synjunar ríkisskattstjóra, þ.m.t. tollyfirvalda, um breytingu á fyrri ákvörðun sem til meðferðar séu hjá ráðherra. Lög nr. 98/2025 voru samþykkt á Alþingi 15. desember 2025 og birt í A-deild Stjórnartíðinda 29. sama mánaðar. Með vísan til framanritaðs og 4. mgr. 101. gr. laga nr. 90/2003, sbr. 20. gr. laga nr. 98/2025, ber að taka kæruna til efnislegrar meðferðar.

Kærandi var á árinu 2019 hluthafi G ehf. og skráður fyrirsvarsmaður þess. Var bú G ehf. tekið til gjaldþrotaskipta … 2019 og lauk skiptum … 2020. Var félagið afskráð í kjölfar þess. Kærandi tilfærði í skattframtali sínu árið 2020 laun frá G ehf. að fjárhæð 10.476.000 kr. og afdregna staðgreiðslu opinberra gjalda að fjárhæð 3.702.774 kr. Samkvæmt upplýsingum úr staðgreiðsluskrá ríkisskattstjóra var staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda að fjárhæð 910.101 kr. af launum kæranda. Í málinu liggja fyrir færsluyfirlit yfir bankareikning kæranda og bankareikning G ehf., sem og greiðslukortayfirlit kæranda. Samkvæmt þessum gögnum munu greiðslur G ehf. til kæranda hafa numið 15.183.204 á árinu 2019, en kærandi heldur því sem fyrr segir fram að um hafi verið að ræða endurgreiðslu á útlögðum kostnaði en ekki greiðslu þeirra launa sem hann gerði grein fyrir í skattframtali sínu árið 2020. Þá hefur kærandi lagt fram yfirlit frá lífeyrissjóði sem bera með sér að hvorki hafi verið staðið skil á greiðslum í lífeyrissjóð né félagsgjaldi fyrir kæranda á tímabilinu janúar til og með nóvember 2019.

Í fyrri ákvörðun ríkisskattstjóra um að synja erindi kæranda frá 19. september 2023 kemur fram að ekki verði ráðið af framlögðum yfirlitum hvers konar greiðslur hafi verið um að ræða eða að kærandi hafi lagt út fyrir kostnaði með greiðslum af bankareikningi hans. Á hinn bóginn er tekið fram í ákvörðuninni að útlagður kostnaður samkvæmt greiðslukortayfirliti kæranda virðist aðeins hafa numið 7.928.042 kr. Samkvæmt þessu verður ekki betur séð en að kærandi hafi nokkuð til síns máls með þá viðbáru að ríkisskattstjóri viðurkenni og telji kæranda hafa lagt út fyrir kostnaði félagsins með greindri fjárhæð. Í hinni kærðu ákvörðun í málinu er hins vegar ekkert vikið að þessu og látið við það sitja að segja að ekki verði ráðið um hvers konar greiðslur hafi verið að ræða og erindi kæranda synjað. Ekki verður bæði haldið og sleppt í þessu efni en ef tekið er mið af greindri fjárhæð kostnaðar geta launagreiðslur G ehf. til kæranda með millifærslum inn á bankareikning hans ekki hafa numið þeirri fjárhæð sem kærandi tilfærði í skattframtali sínu, eða að hámarki 7.255.162 kr.

Ljóst er að ekki verður skorið úr um greiðslutegund án atbeina kæranda og því stendur það upp á kæranda að sýna fram á fjármunirnir hafi ekki verið laun hans telji hann svo. Er fram komið af hálfu kæranda og skiptastjóra þrotabús G ehf. að bókhaldi félagsins hafi verið lokað eftir að skiptum á þrotabúi þess lauk og bókhaldið sé því ekki aðgengilegt. Liggja því ekki önnur gögn til grundvallar um þetta en þau yfirlit sem kærandi hefur lagt fram. Af framlögðum yfirlitum verður hins vegar ekki fyllilega ráðið um hvers konar greiðslur hafi verið að ræða, þ.e. hvort aðeins hafi verið um endurgreiðslur kostnaðar að ræða eins og kærandi heldur fram eða hvort kærandi hafi fengið laun sín greidd að fullu og það sem út af stendur hafi verið endurgreiðsla kostnaðar, sem er niðurstaða ríkisskattstjóra í málinu. Verður að telja réttmætt af ríkisskattstjóra að ganga út frá því að um skattskyldar launatekjur kæranda hafi verið að ræða að því marki sem kærandi getur ekki gert grein fyrir útlögðum kostnaði og stutt þær viðbárur gögnum. Um hin framlögðu yfirlit er það annars að segja að þau þykja bera með sér að kærandi hafi að einhverju leyti staðið straum af útgjöldum félagsins en þar má sjá færslur vegna viðskipta við heildsölur og smásala sem ætla verður að selji hráefni og rekstrarvörur eða þjónustu sem tengist starfssviði G ehf. og geti tæplega talist persónulegur kostnaður kæranda. Verður hins vegar með engu móti talið að yfirlitin beri með sér að aðeins hafi verið um endurgreiðslu á kostnaði að ræða og ekki launa eins og kærandi heldur fram.

Eins og málið liggur fyrir samkvæmt framansögðu þykir mega áætla að kostnaður sem kærandi hafi staðið straum af og fengið endurgreiddan hafi numið þeirri fjárhæð sem ríkisskattstjóri virðist ganga út frá í fyrri ákvörðun sinni frá 19. september 2023 að kærandi hafi lagt út fyrir, eða 7.928.042 kr. Að öðru leyti verður ekki talið að kærandi hafi sýnt fram á að ekki hafi verið um laun hans að ræða. Teljast launagreiðslur til kæranda frá G ehf. því hafa numið 7.255.162 kr. (15.183.204-7.928.042) á árinu 2019. Samkvæmt þessu lækkar stofn kæranda til tekjuskatts og útsvars um 3.220.838 kr. gjaldárið 2020.

Af hálfu kæranda er gerð krafa um að honum verði úrskurðaður málskostnaður til greiðslu úr ríkissjóði samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laga 30/1992, um yfirskattanefnd, með áorðnum breytingum. Í ákvæði þessu kemur fram að falli úrskurður yfirskattanefndar skattaðila í hag, að hluta eða öllu leyti, geti yfirskattanefnd úrskurðað greiðslu málskostnaðar úr ríkissjóði, að hluta eða öllu leyti, enda hafi skattaðili haft uppi slíka kröfu við meðferð málsins, um sé að ræða kostnað sem eðlilegt var að hann stofnaði til vegna meðferðar málsins og ósanngjarnt væri að hann bæri þann kostnað sjálfur.      

Umboðsmaður kæranda hefur lagt fram tímaskýrslur og hreyfingalista úr bókhaldi lögmannstofu til stuðnings kröfu kæranda um greiðslu málskostnaðar. Samkvæmt framlögðum málskostnaðargögnum munu sölureikningar umboðsmanns kæranda vegna vinnu hans við málið hafa verið gefnir út á T sf. sem er sameignarfélag í meirihlutaeigu maka kæranda. Samkvæmt hreyfingalistum mun T sf. ennfremur hafa staðið skil á greiðslum vegna lögmannskostnaðar kæranda. Að þessu athuguðu er ekki um það að ræða að kærandi hafi sjálfur haft kostnað af rekstri málsins sem er fortakslaust skilyrði greiðslu málskostnaðar úr ríkissjóði, sbr. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 30/1992, um yfirskattanefnd. Er málskostnaðarkröfu kæranda því hafnað.

Ú r s k u r ð a r o r ð :

Stofn kæranda til tekjuskatts og útsvars lækkar um 3.220.838 kr. gjaldárið 2020. Að öðru leyti er kröfum kæranda í máli þessu hafnað.